Iran Israel war: ఇజ్రాయెల్ దాడిలో మరణించిన ఇరానియన్ అణు శాస్త్రవేత్తలు ఎవరు?

Iran Israel war: ఇరాన్‌లోని నాటాంజ్ అణు విద్యుత్ కేంద్రం, ఇతర సైనిక స్థావరాలను ఇజ్రాయెల్ దాడిలో లక్ష్యంగా చేసుకుంది. దాదాపు ఆరుగురు ప్రముఖ ఇరానియన్ అణు శాస్త్రవేత్తలు మరణించారు. ఈ శాస్త్రవేత్తల మరణంతో ఇరాన్ అణు కార్యక్రమానికి తీవ్ర నష్టం జరిగింది. ఈ శాస్త్రవేత్తల పేర్లు అబ్దుల్ హమీద్ మినౌచ్హర్, అహ్మద్‌రెజా జోల్ఫాఘారి, సయ్యద్ అమీర్‌హోస్సేన్ ఫెఖి, మోట్లాబిజాదే, మొహమ్మద్ మెహదీ తెహ్రెంచి,ఫెరేడూన్ అబ్బాసి. వారి గురించి తెలుసుకుందాం.

జూన్ 13, 2025న సైనిక స్థావరాలు, అణు సౌకర్యాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఇజ్రాయెల్ నటాంజ్, టెహ్రాన్‌లోని అనేక ప్రదేశాలపై దాడి చేసింది. ఈ ఆరుగురు అణు శాస్త్రవేత్తలతో సహా చాలా మంది సీనియర్ అధికారులు, శాస్త్రవేత్తలు ఈ దాడిలో మరణించారు. ఇరాన్ దీనిని "ఉగ్రవాద దాడి"గా పేర్కొంది. ప్రతీకారం తీర్చుకుంటామని హెచ్చరించింది.

మరణించిన ఇరాన్ అణు శాస్త్రవేత్తలు వీరే..

1.అబ్దుల్ హమీద్ మినౌచ్హర్

పాత్ర: అబ్దుల్ హమీద్ మినౌచ్హర్ టెహ్రాన్‌లోని షాహిద్ బెహెష్టి విశ్వవిద్యాలయంలో అణు భౌతిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు. ఆయన యురేనియం సుసంపన్న ప్రక్రియలో నిపుణుడు. నాటాంజ్ ప్లాంట్‌లో సెంట్రిఫ్యూజ్ టెక్నాలజీ అభివృద్ధికి దోహదపడ్డారు.

ప్రాముఖ్యత: ఆయన పరిశోధన ఇరాన్ యురేనియంను 20% స్వచ్ఛత వరకు సుసంపన్నం చేయడంలో సహాయపడింది, ఇది అణుశక్తి, అణు ఆయుధాలకు ఆధారం.

ప్రత్యేకత: ఆయన రియాక్టర్ డిజైన్, అణు ఇంధన ఉత్పత్తిలో నిపుణుడు.

2. అహ్మద్‌రెజా జోల్ఫాఘారి,

పాత్ర: అహ్మద్‌రెజా జోల్ఫాఘారి షాహిద్ బెహెష్టి విశ్వవిద్యాలయంలో అణు ఇంజనీరింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా కూడా పనిచేశారు. ఆయన నాటాంజ్, ఫోర్డో ప్లాంట్లలో సెంట్రిఫ్యూజ్‌ల నిర్వహణ, అప్‌గ్రేడ్‌పై పనిచేశారు.

ప్రాముఖ్యత: ఆయన పని ఇరాన్ సెంట్రిఫ్యూజ్ సామర్థ్యాన్ని రెట్టింపు చేసింది. వేగాన్ని పెంచింది.

ప్రత్యేకత: యురేనియంను 60% స్వచ్ఛత వరకు సుసంపన్నం చేయగల అధునాతన సెంట్రిఫ్యూజ్‌ల (IR-8) రూపకల్పనలో ఆయన పాల్గొన్నారు.

3. సయ్యద్ అమీర్‌హోస్సేన్ ఫెఖి

పాత్ర: సయ్యద్ అమీర్‌హోస్సేన్ షాహిద్ బెహెష్టి విశ్వవిద్యాలయంలో కూడా బోధించారు. ఆయన అణు రియాక్టర్ల రూపకల్పనపై పరిశోధన చేసేవారు.

ప్రాముఖ్యత: ప్లూటోనియం ఉత్పత్తికి ఉపయోగపడే అరక్ హెవీ వాటర్ రియాక్టర్ అభివృద్ధికి ఆయన దోహదపడ్డారు.

ప్రత్యేకత: ఆయన నైపుణ్యం రియాక్టర్ భద్రత, అణు ఇంధన చక్రంలో ఉంది.

4. మోట్లాబిజాదే

పాత్ర: మోట్లాబిజాదే ఇరాన్ అటామిక్ ఎనర్జీ ఆర్గనైజేషన్ (AEOI)లో సీనియర్ ఇంజనీర్. ఆయన క్షిపణి సాంకేతికతకు సంబంధించిన అణ్వాయుధ పరిశోధనలో పాల్గొన్నారు.

ప్రాముఖ్యత: అణ్వాయుధాలకు అవసరమైన ట్రిగ్గర్ మెకానిజం అభివృద్ధిలో ఆయన పనిచేశారు, ఇది ఇరాన్‌ను "థ్రెషోల్డ్" స్థానానికి (ఆయుధాల తయారీ అంచుకు) తీసుకువచ్చింది.

ప్రత్యేకత: క్షిపణి, అణు సాంకేతికతను కలపడంలో ఆయన నిపుణుడు.

5. మొహమ్మద్ మెహదీ టెహ్రాన్చి

పాత్ర: మొహమ్మద్ మెహదీ టెహ్రాన్చి ఇస్లామిక్ ఆజాద్ విశ్వవిద్యాలయ అధ్యక్షుడు. ఆయన భౌతిక శాస్త్రంలో పీహెచ్‌డీ పట్టా పొందారు. అణు పరిశోధనను విద్యతో అనుసంధానించడంలో ఆయన ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు.

ప్రాముఖ్యత: ఆయన యువ శాస్త్రవేత్తలకు శిక్షణ ఇచ్చారు. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని సాంకేతికంగా బలోపేతం చేయడంలో సహాయపడ్డారు.

ప్రత్యేకత: ఆయన అణు రియాక్టర్ల ఉష్ణ రూపకల్పనపై ఆసక్తి కలిగి ఉన్నారు.

6. ఫెరేడౌన్ అబ్బాసి

పాత్ర: ఫెరేడౌన్ అబ్బాసి ఇరాన్ అణుశక్తి సంస్థ (AEOI) మాజీ అధిపతి. ఆయన షాహిద్ బెహెష్టి విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్.

ప్రాముఖ్యత: ఆయన ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం యొక్క "ఆర్కిటెక్ట్"గా పరిగణించబడ్డారు. 2010 లో జరిగిన బాంబు దాడి నుండి అతను బయటపడ్డాడు, కానీ ఈసారి ఆయన ప్రాణాలు కోల్పోయాడు.

ప్రత్యేకత: ఆయన యురేనియం, అణ్వాయుధ పరిశోధనలకు నాయకత్వం వహించాడు. ఐక్యరాజ్యసమితి అతన్ని ఆయుధాల అభివృద్ధి నుండి నిషేధించింది.

ఈ శాస్త్రవేత్తల మరణం ప్రభావం

ఈ ఆరుగురు శాస్త్రవేత్తల మరణం ఇరాన్ అణు కార్యక్రమానికి తీరని నష్టం చేకూర్చింది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, యురేనియం పరిశోధనలు, రియాక్టర్ రూపకల్పనలో జాప్యం జరగవచ్చు. అణు ఆయుధ అభివృద్ధిలో నిపుణుల కొరత కారణంగా ఇరాన్ "థ్రెషోల్డ్" స్థితి బలహీనపడవచ్చు. కొత్త శాస్త్రవేత్తలకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి సమయం పడుతుంది. ఇది ఇరాన్‌ను 1-2 సంవత్సరాలు వెనక్కి నెట్టవచ్చు.

English summary

An Israeli airstrike resulted in the deaths of six prominent Iranian nuclear scientists, critically undermining Iran's nuclear programme and capabilities. This event has raised significant security concerns for the region.