రుతుపవనాల్లో వింత మార్పులు! క్యాలెండర్‌ను పక్కనపెట్టిన వానలు..

భారతదేశానికి వర్షాకాలం కేవలం ఒక రుతువు మాత్రమే కాదు. అది దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊపిరి, కోట్ల మంది రైతుల ఉపాధికి ప్రాణాధారం. అంతటా ఒకే సమయంలో మొదలై, పంటలకు సమృద్ధిగా నీటిని అందిస్తుందని భావించే రుతుపవనాలు ఇప్పుడు తమ దారిని, రీతిని పూర్తిగా మార్చేసుకున్నాయి. ఒకవైపు భానుడి భగభగలు, మరోవైపు ఆకస్మిక వర్షాలు, ఒక ప్రాంతంలో కరువు పరిస్థితులు ఉంటే, మరొక ప్రాంతంలో వర్షాలు సాధారణంగా కురిసే వింత వాతావరణం నెలకొంది. ప్రతి ఏటా మనల్ని ఆశ్చర్యానికి, ఆందోళనకు గురిచేస్తున్న ఈ వర్షాకాల మార్పుల వెనుక అసలు కథ ఏమిటో సమగ్రంగా తెలుసుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

దేశంలో వర్షాకాలం ఎంత అసమానంగా విస్తరిస్తుందో చెప్పడానికి ప్రస్తుత సంవత్సరంలో సంభవించిన ఘటనే ప్రత్యక్ష నిదర్శనం. సాధారణంగా జూన్ రెండవ వారానికల్లా ముంబై నగరాన్ని పలకరించాల్సిన రుతుపవనాలు ఒక వారానికి పైగా ఆలస్యమై, అక్కడ తీవ్రమైన ఎండలు, ఉక్కపోతను మిగిల్చాయి. అదే సమయంలో దానికి వెయ్యి కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న బీహార్ రాష్ట్రంలో మాత్రం వర్షాలు అనుకున్న సమయానికే ప్రారంభమై పంట పొలాలను తడిపేశాయి. ఒకే వారం వ్యవధిలో ఒకే దేశంలో నమోదైన ఈ రెండు భిన్నమైన పరిస్థితులు వర్షాకాలం ఎంత అస్తవ్యస్తంగా మారుతుందో స్పష్టంగా చూపుతున్నాయి.

దశాబ్దాలుగా మారుతున్న రుతుపవనాల రాక

భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) నమోదు చేసిన గణాంకాలను పరిశీలిస్తే ఒక ఆసక్తికరమైన నిజం బయటపడుతుంది. గతంలో 1901-1940 మధ్య నమోదైన డేటాతో ఇప్పటి 1961-2019 వివరాలను పోల్చి చూస్తే, దేశంలోని మెజారిటీ ప్రాంతాలకు వర్షాకాలం రాక ఆలస్యమవుతూ వస్తోంది. దక్షిణాది, తూర్పు రాష్ట్రాల్లో ఈ ఆలస్యం 4 రోజుల వరకు ఉంటే, ఈశాన్య , వాయవ్య ప్రాంతాలకు వచ్చేసరికి ఏకంగా 10 నుంచి 14 రోజుల దాకా ఆలస్యమవుతోంది. అయితే ఇది ప్రతి సంవత్సరం ఒకేలా ఉండకుండా, ఒక ఏడాది ముందుగా, మరొక ఏడాది బాగా ఆలస్యంగా వస్తూ తీవ్రమైన ఊగిసలాటకు గురవుతోంది.

పెరిగిన వర్షాకాల సమయం.. తగ్గని పంట నష్టాలు

ఒకవైపు రుతుపవనాల రాక ఆలస్యమవుతుంటే, మరొకవైపు అవి దేశం నుంచి తిరిగి వెళ్లే సమయం కూడా బాగా లంబిస్తోంది. గతంలో సెప్టెంబర్ 1 నుంచే వాయవ్య భారతదేశం నుంచి రుతుపవనాలు వెనక్కి మళ్లడం ప్రారంభమయ్యేది. కానీ ఇప్పుడు సెప్టెంబర్ 17 వరకు లేదా అంతకంటే ఆలస్యంగా వెళ్తున్నాయి. వర్షాకాలం ఎక్కువ రోజులు ఉండటం మంచిదే అనిపించినా, అది రైతులకు తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగిస్తోంది. కోత దశకు వచ్చిన పంటలపై ఆఖరు నిమిషంలో భారీ వర్షాలు పడటంతో చేతికి వచ్చిన ధాన్యం నీటిపాలవుతోంది.

అసమాన వర్షపాతం.. ఇబ్బందిపడుతున్న రంగాలు

దేశంలో కురిసే మొత్తం వార్షిక వర్షపాతంలో 70 నుంచి 90 శాతం వరకు ఈ నైరుతి రుతుపవనాల నుంచే లభిస్తుంది. దేశ శ్రామిక శక్తిలో దాదాపు సగం మంది వ్యవసాయంపైనే ఆధారపడి ఉన్నారు. ఒక ప్రాంతంలో వర్షాలు ఆలస్యమైతే అక్కడ విత్తనాలు చల్లే సమయం మించిపోతుంది. ఉదాహరణకు మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ వంటి పత్తి, సోయాబీన్ పండించే ప్రాంతాల్లో వర్షాలు ఆలస్యమైతే, తూర్పు వైపున వరి నాట్లు సరిహద్దు సమయానికే పూర్తవుతాయి. దీనివల్ల దేశవ్యాప్తంగా విత్తనాలు, కూలీల లభ్యత, నీటి నిల్వలు , అంతిమంగా నిత్యావసరాల ధరలపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతోంది.

ప్రస్తుత వాతావరణ పరిస్థితికి కారణమేంటి?

రుతుపవనాల వేగంలో తీవ్రమైన హెచ్చుతగ్గులు రావడానికి, వర్షపాతం తగ్గడానికి ప్రధాన కారణం ప్రశాంత మహాసముద్రంలో ఏర్పడే 'ఎల్ నినో' (El Nino) ప్రభావమేనని వాతావరణ నిపుణులు చెబుతున్నారు. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వల్ల వర్షాలు కురిపించే గాలులు బలహీనపడతాయి.

దీనికి తోడు పొడి గాలులు, సోమాలి జెట్ గాలుల బలహీనత, ఇండియన్ ఓషన్ డిపోల్ స్థిరంగా ఉండకపోవడం వంటి అనేక కారణాలు ఒకేసారి తోడవ్వడంతో దేశవ్యాప్తంగా వర్షాలు కురవాల్సిన రీతిలో కురవకుండా తీవ్రమైన అసమానతలు ఏర్పడుతున్నాయి. క్యాలెండర్ ప్రకారం వర్షాకాలం వస్తుందని అనుకోవడం ఇకపై సాధ్యం కాదని, మారిపోతున్న ఈ వాతావరణ సమయాలకు అనుగుణంగా ప్రణాళికలు మార్చుకోవడం ఒక్కటే మార్గమని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

English summary

India's monsoon patterns are undergoing a significant long-term shift, characterized by delayed onsets, extended retreats, and uneven spatial distribution. Influenced by El Nino in 2026, these erratic weather cycles pose major challenges to agricultural sowing schedules, reservoir levels, and food security across the country.