పెద్ద స్కేచ్చే ఇది- చైనా సరిహద్దుల్లో..!!

లడఖ్.. దేశ "క్రౌన్ జ్యువెల్"గా గుర్తింపు పొందిన కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం. బౌద్ధారామాలు, మఠాలు, హిమానీనదాలుకు పెట్టింది పేరు. భౌగోళిక-వ్యూహాత్మకంగా భారత్ కు ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉన్న ప్రదేశం ఇది. ఇటీవల జరిగిన హింసాత్మక ఘటనలు లఢక్ ప్రశాంతతను దెబ్బతీశాయి. ఒకప్పుడు శాంతియుత వాతావరణం విలసిల్లిన లఢక్ వీధులు ఇప్పుడు హింసాత్మకంగా మారాయి. ఆరని మంటలకు కేంద్రబిందువు అయ్యాయి. అల్లర్లు, కేకలు.. లఢక్ పర్వత పంక్తుల్లో ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి.

ఈ గందరగోళానికి ప్రధాన కారకుడు సోనమ్ వాంగ్‌చుక్. ఒకప్పుడు లడఖ్ పర్యావరణ యోధుడిగా అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన ఆయన.. ఇప్పుడు, అల్లర్లను రేకెత్తించారనే ఆరోపణలతో అరెస్టు అయ్యారు. ఈ నెల 24న జరిగిన హింసాత్మక ఘటనల్లో నలుగురు మరణించారు. ఈ ఘటన అనంతరం సోనమ్ వాంగ్‌చుక్‌ను జాతీయ భద్రతా చట్టం కింద అరెస్టు చేయడం ఈ గందరగోళానికి మరింత ఆజ్యం పోసింది.

రాష్ట్ర హోదా, ఆరవ షెడ్యూల్ రక్షణ కోసం వాంగ్‌చుక్ పిలుపు ఇవ్వడం, భూమి లీజు రద్దు, ఎఫ్సీఆర్ఏ ఉల్లంఘనలు కూడా ఆందోళనలను తీవ్రతరం చేశాయి. 24న లేహ్ హింసకు గురైంది. రాష్ట్ర హోదా, ఆరవ షెడ్యూల్ రక్షణల కోసం పిలుపుతో మొదలైన బంద్ అల్లర్లకు దారితీసింది. మధ్యాహ్నానికి- ఆందోళనకారులు ప్రభుత్వ, బీజేపీ కార్యాలయాలపై దాడి చేశారు. వాహనాలను తగలబెట్టారు. పోలీసులతో హింసాత్మక ఘర్షణలకు దిగారు. ఈ హింసలో నలుగురు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. పలువురు గాయపడ్డారు.

సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ వాహనాన్ని తగలబెట్టడానికి ఆందోళనకారులు ప్రయత్నించారు గానీ.. వాళ్లు తృటిలో తప్పించుకున్నారు. పోలీస్ స్టేషన్లు, ప్రభుత్వ ఆస్తులను నిరసనకారులు లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. ఫలితంగా అక్కడ కర్ఫ్యూ విధించాల్సి వచ్చింది. ప్రశాంతమైన ఆధ్యాత్మికతకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ ప్రాంతంలో, వాహనాలు తగలబెట్టడం, రాళ్లు రువ్వడం వంటి దృశ్యాలు ఆందోళన కలిగించాయి. ఇది అకస్మాత్తుగా జరిగిన నిరసన కాదని, రాజకీయ ప్రయోజనాల ద్వారా ప్రేరేపితమైనన ఉద్రిక్తత ఫలితమేనని అధికారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

"3 ఇడియట్స్" సినిమాలో ఓ క్యారెక్టర్ స్ఫూర్తిగా నిలిచారు వాంగ్ చుక్. అంతర్జాతీయస్థాయిలో పర్యావరణ అవార్డులను అందుకోవడం వరకు ఆయన ప్రస్థానం సాగింది. ఆవిష్కర్తగా, సంస్కర్తగా పేరు సంపాదించారు. విమర్శకులు ఆయన వైఖరిలో స్థిరత్వం లేదని, ఇది సూత్రబద్ధత కంటే అవకాశవాదాన్ని వెల్లడిస్తుందని గతంలో వాదించారు కూడా. 2019లో ఆర్టికల్ 370 రద్దయి, లడఖ్‌ను కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా ప్రకటించినప్పుడు, వాంగ్‌చుక్ ఈ చర్యను స్వాగతించారు.

ప్రధాన మంత్రికి ధన్యవాదాలు తెలిపారాయన. లడఖ్ ప్రజల చిరకాల కలను నెరవేర్చినందుకు కృతజ్ఞతలు.. అని అప్పట్లో ట్వీట్ చేశారు. సరిగ్గా 30 సంవత్సరాల క్రితం, 1989 ఆగస్టులో, లడఖ్ నాయకులు కేంద్ర పాలిక ప్రాంత హోదా కోసం ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణకు సహాయపడిన మీ అందరికీ ధన్యవాదాలు!" అని ట్వీట్ చేశారు వాంగ్ చుక్.

ఇప్పుడు దీన్ని వ్యతిరేకించడం, రాష్ట్ర హోదా కావాలంటూ పట్టుబట్టటం ఆయన అవకాశవాదానికి అద్దం పట్టినట్టయిందని విమర్శకులు చెబుతున్నారు. నాటి కృతజ్ఞతా భావం ఇప్పుడు రాష్ట్ర హోదా కోసం పిలుపులు, ద్రోహపూరిత ఆరోపణల నిండిపోయినట్టయింది. ఈ మార్పు ఆయనలో ద్వంద్వ ప్రమాణాలను వెల్లడిస్తుందని విమర్శకులు పేర్కొంటున్నారు.

వాంగ్‌చుక్ ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టును లడఖ్ స్థానిక ప్రభుత్వం రద్దు చేయడంతో పరిణామాలు మారాయని అంటున్నారు. 2025 ఆగస్టు 21న, లేహ్ డిప్యూటీ కమిషనర్.. ఫియాంగ్‌లో 135 ఎకరాల భూమిపై 40 ఏళ్ల లీజును రద్దు చేశారు. హిమాలయన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆల్టర్నేటివ్ లెర్నింగ్ (HIAL) కోసం 2018లో ఈ భూమిని కేటాయించారు. ఆరు సంవత్సరాలుగా ఎటువంటి చర్యలు తీసుకోకపోవడం, గుర్తింపు పొందిన విశ్వవిద్యాలయంతో అనుబంధం లేకపోవడం, సైట్‌లో చెప్పుకోదగ్గ అభివృద్ధి లేకపోవడం, కోట్ల రూపాయల లీజు బకాయిలు చెల్లించకపోవడం వంటి కారణాలను అధికారిక ఉత్తర్వులో పేర్కొన్నారు.

గ్రామస్తులు ఆక్రమణలపై ఫిర్యాదు చేయడంతో, ఈ కేసు మరింత బలపడింది. లీజు గడువు ముగిసిందని, బకాయిలను క్లియర్ చేయాలని, భూమిని ప్రభుత్వానికి తిరిగి ఇవ్వాలని తీర్పు ఇచ్చింది. ఈ నిర్ణయాన్ని రాజకీయ లక్ష్యంగా వాంగ్‌చుక్ తిరస్కరించారు. తదనంతరం, అతను 35 రోజుల నిరాహార దీక్షను ప్రారంభించారు, తన నిరసనను ఆరవ షెడ్యూల్ రక్షణల కోసం విస్తృత డిమాండ్‌తో కలిపారు. లడఖ్‌లో చాలా మంది ఈ నిరాహార దీక్షను కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉదాసీనతగా భావించారు.

వాంగ్‌చుక్ భూమి లీజు రద్దు తర్వాత ఈ ఘటన చోటు చేసుకోవడం గమనించదగ్గ విషయం. వాంగ్‌చుక్ సమస్యలు భూమికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. ఆయన సంస్థ, స్టూడెంట్స్ ఎడ్యుకేషనల్ అండ్ కల్చరల్ మూవ్‌మెంట్ ఆఫ్ లడఖ్ (SECMOL), విదేశీ నిధుల నియంత్రణ చట్టం (FCRA) కింద తన లైసెన్స్‌ను కోల్పోయింది. నిధుల దారి మళ్లింపు, సక్రమంగా లేని ఆర్థిక నివేదికలు, లైసెన్స్ ద్వారా అనుమతి లేని కార్యకలాపాలకు డబ్బును ఉపయోగించడం వంటి ఆరోపణలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.

2007లో, యూపీఏ పాలనలో, లేహ్ డిప్యూటీ కమిషనర్ అదే సంస్థ విదేశీ విరాళాలను దుర్వినియోగం చేస్తోందని, అనుమతి లేకుండా 200 కనాల్ల ప్రభుత్వ భూమిని ఆక్రమించుకుందని, హిల్ కౌన్సిల్‌పై ఒత్తిడి తెచ్చే ప్రయత్నం చేస్తోందని ఆరోపించారు. చైనా సహా ఇతర దేశాలలో ఆ సంస్థకు ఉన్న సంబంధాలపై భద్రతా సంస్థలు సైతం ఆందోళనలు వ్యక్తం చేశాయి. వాంగ్‌చుక్ పద్ధతులపై ఆందోళనలు ప్రస్తుత వివాదానికి చాలా కాలం ముందు నుంచే ఉన్నాయనేది రికార్డుల్లో స్పష్టంగా ఉంది.

ఈ పరిణామాల మధ్య వాంగ్‌చుక్ నిరాహార దీక్ష అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది. జీరో డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రతలో దుప్పటి చుట్టుకుని ఉన్న ఆయన ఫొటోలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రచారం అయ్యాయి. ఒంటరి పోరాట యోధుడిగా ఆయనను భావించారు. తాను అరెస్ట్ అవుతానని స్వయంగా అంచనా వేశారు వాంగ్ చుక్. "జైలులో ఉన్న సోనమ్ వాంగ్‌చుక్ బయట ఉన్న సోనమ్ వాంగ్‌చుక్ కంటే ప్రభుత్వానికి మరింత ప్రమాదకరం" అని వ్యాఖ్యానించారు.

లేహ్‌లో నిరసనలు హింసకు దారితీయడంతో, పరిపాలన త్వరగా స్పందించింది. 25న, వాంగ్‌చుక్‌ను జాతీయ భద్రతా చట్టం కింద అరెస్టు చేశారు. ఇది ఈ వివాదానికి మరింత ఆజ్యం పోసింది. ప్రతిపక్ష అనుబంధ సంఘాలు సోషల్ మీడియాలో ఆందోళనను వ్యక్తం చేశాయి. ఆయనను ఆధునిక గాంధీగా చిత్రీకరించాయి. ఈ నిరసనలు కనిపించినంత సహజంగా లేవని ఊహాగానాలకు దారితీసింది. ఇది సున్నితమైన సరిహద్దు ప్రాంతాన్ని అస్థిరపరచడానికి ఉద్దేశపూర్వక ప్రయత్నమని విమర్శకులు భావిస్తున్నారు.

లడఖ్ ప్రాముఖ్యత దాని సాంస్కృతిక అందంలో మాత్రమే కాదు, దాని భద్రతా ప్రాముఖ్యతలో కూడా కొలుస్తారు. ఇది చైనాతో సరిహద్దులను కలిగి ఉంది, ఆధునిక పరిశ్రమకు కీలకమైన అరుదైన భూమి ఖనిజ నిల్వలను కలిగి ఉంది. కీలకమైన భారత సైనిక యూనిట్లను నిర్వహిస్తుంది. ఇక్కడ ఏదేని సుదీర్ఘ అశాంతి కాలం స్థానిక రాజకీయాలకు మించిన ప్రమాదాలను కలిగి ఉంటుంది. వాంగ్‌చుక్ అరబ్ స్ప్రింగ్, శ్రీలంక పతనం, బంగ్లాదేశ్ హింసకు చేసిన సూచనలు పరిశీలకులలో ఆందోళనలను పెంచాయి.

లడఖ్ స్కౌట్స్‌లో సాధ్యమయ్యే అశాంతి గురించి అతని మునుపటి హెచ్చరికలు, అగ్నిపథ్ వివాదం సమయంలో అతని వ్యాఖ్యలను, సున్నితమైన సంస్థలలో అసంతృప్తిని పెంచే ఒక నమూనాతో విమర్శకులు ఇప్పుడు చూస్తున్నారు. వాంగ్‌చుక్ సంఘటన ఇప్పుడు ఒక వ్యక్తి క్రియాశీలతకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. ఇది లడఖ్ రాజకీయ భవిష్యత్తు, అసమ్మతి, అస్తవ్యస్తత మధ్య సమతుల్యత, దేశ సరిహద్దు ప్రాంతాల దుర్బలత్వాలను ప్రభావితం చేస్తుంది.

English summary

That note of gratitude has since been replaced by calls for statehood and accusations of betrayal. Detractors claim this reversal exposes double standards, while supporters insist it reflects Ladakh's evolving needs.