70 ఏళ్ల తర్వాత భారీ మార్పు! మీ నియోజకవర్గం మారుతుందా?

భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో సరికొత్త శకం ప్రారంభం కాబోతోంది. చట్టసభల్లో మహిళలకు 33 శాతం సీట్లు కేటాయించాలనే 'నారీ శక్తి వందన్ అధినియమ్’ ఆశయానికి కార్యరూపం ఇచ్చేందుకు ప్రభుత్వం అడుగులు వేగవంతం చేసింది. ఇందులో భాగంగా లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను ప్రస్తుతమున్న 543 నుంచి 850కి (రాష్ట్రాల నుంచి 815, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల నుంచి 35) పెంచాలని ప్రతిపాదించింది. ఏప్రిల్ 16 నుంచి ప్రారంభమైన పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాల్లో భాగంగా సభ్యులకు పంపిణీ చేసిన 'డీలిమిటేషన్ బిల్లు 2026’, '131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు’ ఈ సంచలన వివరాలను బయటపెట్టాయి.

సాధారణంగా మహిళా రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలంటే, ప్రస్తుతమున్న పురుష సభ్యుల సీట్లు తగ్గిపోతాయనే ఆందోళన ఉంది. దీన్ని అధిగమించేందుకు ప్రభుత్వం తెలివైన వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తోంది. లోక్‌సభ సీట్లను భారీగా పెంచి, ఆ అదనపు సీట్లన్నీ మహిళలకు కేటాయించడం ద్వారా అటు రిజర్వేషన్ల లక్ష్యం నెరవేరుతుంది, ఇటు ప్రస్తుత రాజకీయ సమీకరణాల్లో పెద్దగా ఘర్షణ ఉండదు. 1952 తర్వాత నియోజకవర్గాల సంఖ్యను ఇంత భారీ స్థాయిలో పెంచడం ఇదే మొదటిసారి. 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా ఈ పునర్విభజన జరగనుంది.

దక్షిణ భారతం ఎందుకు భయపడుతోంది?

ఈ బిల్లులపై ప్రధానంగా దక్షిణ రాష్ట్రాల నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తమవుతోంది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం సీట్ల పంపిణీ జరిగితే, జనాభా నియంత్రణలో విజయం సాధించిన తమిళనాడు, కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్ణాటక రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం తగ్గిపోనుంది. గణాంకాల ప్రకారం.. దక్షిణ రాష్ట్రాల వాటా 20.1% నుంచి 18%కి పడిపోతుంది. అదే సమయంలో జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్ రాష్ట్రాల బలం 22.1% నుంచి 25.1%కి పెరుగుతుంది. ఇది దేశ రాజకీయాల్లో ఉత్తరాది ఆధిపత్యానికి దారితీస్తుందని తమిళనాడు సీఎం ఎం.కె. స్టాలిన్ వంటి నేతలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ప్రభుత్వం ఇస్తున్న భరోసా ఏమిటి?

ఈ ఆందోళనలపై కేంద్ర మంత్రి కిరణ్ రిజిజు స్పందిస్తూ.. ఏ రాష్ట్రం కూడా తన సీట్లను కోల్పోదని, అన్ని ప్రాంతాలకు సముచిత న్యాయం జరుగుతుందని హామీ ఇచ్చారు. జనాభా నియంత్రణ పాటించిన దక్షిణ రాష్ట్రాలు నిజానికి ప్రయోజనం పొందుతున్నాయని, తప్పుదోవ పట్టించే ప్రచారాలను నమ్మవద్దని కోరారు. ప్రధాని మోడీ సైతం ఈ బిల్లును "21వ శతాబ్దపు అత్యంత కీలక చట్టం"గా అభివర్ణించారు. 2029 ఎన్నికల నాటికి మహిళలకు న్యాయమైన వాటా దక్కేలా చూడటమే తమ లక్ష్యమని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

2029 లక్ష్యంగా వేగవంతమైన అడుగులు..

గతంలో ఈ రిజర్వేషన్లు 2034 నాటికి అమల్లోకి వస్తాయని భావించారు. కానీ, తదుపరి జనాభా గణన కోసం వేచి చూస్తే ప్రక్రియ మరింత ఆలస్యమవుతుందని ప్రభుత్వం భావించింది. అందుకే 2011 గణాంకాలనే ప్రాతిపదికగా తీసుకుని, 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికల నాటికే మహిళా కోటాను, పెరిగిన సీట్లను అమలు చేయాలని ప్రభుత్వం కృతనిశ్చయంతో ఉంది. ఇది అమలైతే చట్టసభల్లో సగం జనాభాగా ఉన్న మహిళలకు కీలక నిర్ణయాధికారం లభిస్తుంది.

ప్రతిపక్షాలకు ఇరకాటం..

ఈ బిల్లులు ప్రతిపక్షాలను రక్షణలో పడేశాయి. మహిళా రిజర్వేషన్లను వ్యతిరేకిస్తే ప్రజల్లోకి తప్పుడు సంకేతాలు వెళ్తాయి, అలాగని డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియను అంగీకరిస్తే దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో తమ పట్టు కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. రాజ్యాంగ సవరణకు మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ అవసరం కాగా, డీలిమిటేషన్ బిల్లుకు సాధారణ మెజారిటీ సరిపోతుంది.

మొత్తానికి, 'వికసిత్ భారత్@2047’ లక్ష్యంలో భాగంగా తీసుకువస్తున్న ఈ మార్పులు భారత రాజకీయాల్లో సరికొత్త భూకంపానికి దారితీస్తాయా? లేక మహిళా సాధికారతకు బాటలు వేస్తాయా? అన్నది వేచి చూడాలి.

English summary

The Indian Government introduces the Delimitation Bill 2026, proposing to increase Lok Sabha seats to 850. Aimed at implementing 33% women's reservation by 2029, this historic move sparks debate over North-South representation.