Salman Rushdie : ముంబైలో జననం-ముస్లిం వ్యతిరేకి-వాక్ స్వేచ్ఛపై పోరు-న్యూయార్క్ లో దాడి

భారత్ లో జన్మించి, నవలా రచయితగా మారి, అనంతరం ముస్లింలకు తన రచనలతోనే కంటగింపుగా మారిన సల్మాన్ రష్డీపై తాజాగా న్యూయార్క్ లో దాడి జరిగింది. భారత్ కు స్వాతంత్ర్యం లభించిన 1947లో పుట్టిన రష్డీ.. వ్యక్తిగత భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ కోసం తన రచనలకతో ఈ 75 ఏళ్లలో చేసిన పోరాటం ఓ ఎత్తయితే.. వ్యక్తిగత జీవితంలో ఎదుర్కొన్న సమస్యలు మరిన్ని.. చివరికి ఇవే ఆయనపై న్యూయార్క్ లో తాజా దాడికి కారణమయ్యాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఈ భారతీయ బ్రిటిష్-అమెరికన్ రచయిత జీవితంలో ముఖ్యఘట్టాలు ఓసారి తెలుసుకుందాం..

సల్మాన్ రష్డీ బాల్యం

భారత్ కు స్వాతంత్రం రావడానికి దాదాపు రెండునెల ముందు అంటే 1947 జూన్ 19న సల్మాన్ రష్డీ అప్పటి బొంబాయి నగరంలో జన్మించారు. అక్కడే పుట్టి పెరిగిన సల్మాన్.. చదువు పూర్తి చేసుకున్న తర్వాత రచయితగా మారారు. భారత్ నుంచి అంతర్జాతీయస్ధాయిలో రచనలు చేసే స్ధాయికి ఎదిగారు. ఈ క్రమంలో పలు ఎత్తుపల్లాలు చూశారు. తన రెండో నవల మిడ్ నైట్ చిల్డ్రన్ 1981లో బుకర్ ప్రైజ్ గెల్చుకుంది. అక్కడి నుంచి సల్మాన్ సుపరిచితుడయ్యారు.

సాతానిక్ వర్సెస్ వివాదం

1988లో సల్మాన్ రష్డీ రచించిన సాతానిక్ వెర్సెస్ విడుదలైంది. కానీ ఈ వివాదాస్పద నవలను బంగ్లాదేశ్, పాకిస్తాన్, దక్షిణాఫ్రికా, ఇతర దేశాలలో అతి త్వరలోనే నిషేధించారు. భారత్ కూడా దీన్ని దిగుమతి చేసుకోకుండా నిషేధించింది. 1989లో ఇరాన్ రష్డీపై "ఫత్వా" జారీ చేసింది. ది సాతానిక్ వెర్సెస్‌లో ఇస్లాంను అవమానించినందుకు రష్దీని చంపాలని పిలుపునిచ్చింది. దీంతో ఆయన దశాబ్దానికి పైగా భూగర్భంలోనే గడిపేశారు. సురక్షితమైన ఇళ్ల మధ్య తిరుగుతూ జోసెఫ్ అంటోన్ అనే మారుపేరుతో నివసించారు. 1990లో న్యూస్‌వీక్ రష్దీ రాసిన ఒక వ్యాసాన్ని ఇన్ గుడ్ ఫెయిత్ గా ప్రచురించింది. అందులో అతను నవలని రక్షించడానికి ప్రయత్నించారు. 1993లో ఆయన రచయితలు, వాక్ స్వాతంత్య్రాన్ని రక్షించే లక్ష్యంతో అంతర్జాతీయ రచయితల పార్లమెంట్ స్థాపనలో పాల్గొన్నారు. ఇది 2003లో రద్దయింది.

వివాదాల మధ్యే సత్కారాలు

1995లో పోలీసు రక్షణలో, సురక్షిత గృహాలలో నివసించిన ఆరు సంవత్సరాల తర్వాత ఫత్వా జారీ చేయబడినప్పటి నుంచి రష్దీ ముందుగా అంగీకరించిన బహిరంగ ప్రదర్శనలో లండన్‌లో కనిపించారు. 1999లో ముంబయిలో జన్మించిన రష్దీకి భారత ప్రభుత్వం అతను పుట్టిన దేశాన్ని సందర్శించడానికి వీసా మంజూరు చేసింది. అయితే ఇది ముస్లింల నిరసనలకు దారితీసింది. 2005లో షాలిమార్ ది క్లౌన్ అనే నవలను భారత ప్రభుత్వం-కాశ్మీర్ చుట్టూ తిరిగే అనేక కథనాలతో ప్రచురించారు. 2007లో ఆయన సాహిత్యానికి చేసిన సేవలకు క్వీన్ ఎలిజబెత్ II నైట్ బిరుదు ఇచ్చారు. దీనిపైనా ముస్లింలలో ముఖ్యంగా పాకిస్తాన్‌లో విస్తృత నిరసనలు వెల్లువెత్తాయి. 2008లో అవార్డు పొందిన 40 సంవత్సరాలలో ఉత్తమ బుకర్-విజేత నవల కోసం ప్రజల ఓటును గెలుచుకున్న తర్వాత రష్దీ నవల మిడ్‌నైట్స్ చిల్డ్రన్‌కి "బుకర్ ఆఫ్ బుకర్స్" అని పేరు పెట్టారు. 2009లో ఇరాన్ రష్డీపై గతంలో జారీ చేసిన ఫత్వా ఇప్పటికీ అమల్లో ఉందని ప్రకటించింది. 2012 జనవరిలో ముస్లింల నిరసనలతో జైపూర్‌లో జరిగే సాహిత్య ఉత్సవానికి రావాలనుకున్న రష్డీ వెనక్కి తగ్గారు. 2012లో రష్దీ .. తన అజ్ఞాతంలో అనుభవాలతో జోసెఫ్ అంటోన్‌ అనే నవల తెచ్చారు.

వాక్ స్వాతంత్ర్యం కోసం అలుపెరగని పోరు

2014లో వాక్ స్వాతంత్య్రానికి మద్దతు ఇచ్చినందుకు, న్యాయమూర్తులు ఇతర రచయితలకు ఉదారంగా సహాయం చేసినందుకు రష్దీ వార్షిక పింటర్ బహుమతిని గెలుచుకున్నారు.2015లో రెండేళ్ల ఎనిమిది నెలల ఇరవై-ఎనిమిది రాత్రులు విడుదలైంది.అదే ఏడాది ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ బుక్ ఫెయిర్‌లో కట్టుదిట్టమైన భద్రత మధ్య పశ్చిమ దేశాలలో వాక్ స్వాతంత్య్రానికి కొత్త ప్రమాదాల గురించి రష్దీ హెచ్చరించారు. రష్దీ కనిపించిన కారణంగా ఇరాన్ సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ ఫెయిర్‌లో తన జాతీయ స్టాండ్‌ను రద్దు చేసింది. 2016లో న్యూయార్క్‌లో సుమారు 20 సంవత్సరాల నివసించిన తర్వాత రష్దీ యూఎస్ పౌరసత్వం పొందారు. 2020లో మిగ్యుల్ డి సెర్వాంటెస్ రచించిన స్పానిష్ ఇతిహాసం డాన్ క్విక్సోట్ యొక్క ఆధునిక వెర్షన్ క్విచోట్ కోసం రష్దీ బుకర్ ప్రైజ్ షార్ట్-లిస్ట్ లో నిలిచారు. 2022లో బ్రిటీష్ క్వీన్ వార్షిక పుట్టినరోజు గౌరవాలలో రష్దీని కంపానియన్ ఆఫ్ హానర్ చేశారు. 2022 ఆగస్టులో పశ్చిమ న్యూయార్క్ రాష్ట్రంలోని చౌటౌక్వాలో జరిగిన ఒక సాహిత్య కార్యక్రమంలో వేదికపై రష్దీపై దాడి జరిగింది.

English summary

indian born british-american novelist salman rushdie's career has been with several ups and downs.