2013 నాటి సీన్ రిపీట్.. రాబోయే ఆ డేంజర్ బెల్స్ ఏంటి?

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై గ్లోబల్ మార్కెట్ సెగలు గట్టిగా తగులుతున్నాయి. అంతర్జాతీయ పరిణామాల నేపథ్యంలో దేశీయ కరెన్సీ 'రూపాయి' చరిత్రలోనే మునుపెన్నడూ లేని విధంగా అత్యంత ఘోరమైన పతనాన్ని చవిచూసింది. ఈ వారం అమెరికా డాలర్‌తో పోల్చితే రూపాయి విలువ ఏకంగా 97 రూపాయల రికార్డు కనిష్ట స్థాయికి పడిపోవడంతో దేశ ఆర్థిక వర్గాల్లో తీవ్ర కలకలం రేగింది. ఈ ఊహించని పతనంతో దిగుమతి వ్యయాలు భారంగా మారి, దేశీయ మార్కెట్లపై పెట్టుబడిదారుల నమ్మకం సడలుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో రూపాయి మరింత క్షీణించకుండా బ్రేకులు వేయడమే ఏకైక లక్ష్యంగా భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (ఆర్‌బీఐ) ఇప్పుడు యుద్ధప్రాతిపదికన రంగంలోకి దిగింది.

ఆర్‌బీఐ గవర్నర్ 'సంజయ్ మల్హోత్రా' రక్షణ వ్యూహాలు

రూపాయి పతనాన్ని కట్టడి చేసేందుకు ఆర్‌బీఐ గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా నేతృత్వంలో రక్షణ వ్యూహాలపై కసరత్తు ముమ్మరమైంది. కరెన్సీని స్థిరీకరించేందుకు వడ్డీ రేట్లను పెంచడం, అదనపు కరెన్సీ స్వాప్‌లు (Currency Swaps) నిర్వహించడం, విదేశీ పెట్టుబడిదారుల నుండి డాలర్లను భారీగా ఆకర్షించడం వంటి పలు కీలక చర్యలను కేంద్ర బ్యాంకు పరిశీలిస్తోందని బ్లూమ్‌బెర్గ్ న్యూస్ వెల్లడించింది. దేశం గతంలో (2013లో) ఎదుర్కొన్న తీవ్రమైన కరెన్సీ సంక్షోభం, అంతకుముందు తలెత్తిన బ్యాలెన్స్-ఆఫ్-పేమెంట్స్ (చెల్లింపుల శేషం) సమస్యల అనుభవాలను రక్షణ కవచంగా వాడుకుంటూ ఆర్‌బీఐ ముందడుగు వేస్తోంది.

లూప్‌లో ఇరుక్కుపోయే ప్రమాదం ఉంది: జేపీమోర్గాన్ హెచ్చరిక

రూపాయి విలువ ఇలాగే పడిపోతే అది ఒక ప్రమాదకరమైన 'స్వయం-నిర్ణయక స్పైరల్' (Self-fulfilling spiral) కి దారితీస్తుందని జేపీమోర్గాన్ చేజ్ బ్యాంక్ భారత దేశ ప్రధాన ఆర్థికవేత్త సజ్జిద్ చినోయ్ హెచ్చరించారు. "బలహీనమైన రూపాయి మార్కెట్లో మరింత హెడ్జింగ్‌ను ప్రోత్సహిస్తుంది. దీనివల్ల కరెన్సీపై ఒత్తిడి పెరిగి రూపాయి మరింత బలహీనపడుతుంది. ఈ ప్రమాదకరమైన చక్రాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయాలంటే దేశంలోకి పెద్ద ఎత్తున 'మూలధన పెంపుదల' (Capital Raising) జరగాలి" అని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

2013 నాటి చేదు జ్ఞాపకాలు.. రాజన్ తెచ్చిన $30 బిలియన్లు!

భారత్ సరిగ్గా ఇటువంటి సంక్షోభాన్ని 2013లోనూ రుచి చూసింది. అప్పట్లో యూఎస్ ఫెడరల్ రిజర్వ్ తన ఆర్థిక ప్యాకేజీలను ఉపసంహరించుకుంటుందనే సంకేతాలతో.. 2013 మే నెలలో డాలర్‌కు రూ. 55 గా ఉన్న రూపాయి, ఆగస్టు నాటికి ఏకంగా రూ. 69 కి పడిపోయింది. అప్పటి ఆర్‌బీఐ గవర్నర్ డి. సుబ్బారావు లిక్విడిటీని కఠినతరం చేసి, మార్జినల్ స్టాండింగ్ ఫెసిలిటీ (MSF) రేటును ఒకేసారి 200 బేసిస్ పాయింట్లు పెంచినా లాభం లేకపోయింది. ఆ తర్వాత సెప్టెంబర్‌లో కొత్త గవర్నర్‌గా వచ్చిన రఘురామ్ రాజన్ 'విదేశీ కరెన్సీ నాన్-రెసిడెంట్ డిపాజిట్' (FCNR-B) ప్రోగ్రామ్‌ను తీసుకొచ్చి ఏకంగా 30 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా నిధులను సమీకరించిన తర్వాతే రూపాయి కోలుకుంది.

విదేశీ బాండ్ల జారీ.. కానీ పెరిగిన ఖర్చులు!

ప్రస్తుత సంక్షోభం నుండి గట్టెక్కడానికి స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) ద్వారా విదేశీ బాండ్లను జారీ చేయించే వ్యూహాన్ని కూడా ఆర్‌బీఐ పరిశీలిస్తోంది. గతంలో 1998లో అణు ప్రయోగాల తర్వాత అమెరికా ఆంక్షలు విధించినప్పుడు, 2000వ సంవత్సరంలోనూ ఎస్బీఐ విదేశీ బాండ్ల ద్వారా వరుసగా 4 బిలియన్, 5.5 బిలియన్ డాలర్లను సేకరించింది. అయితే, ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వడ్డీ రేట్లు విపరీతంగా పెరిగినందున ఈ డిపాజిట్ ప్లాన్ ప్రభుత్వానికి చాలా ఖరీదైనదిగా మారనుంది. 2013లో బ్యాంకులు 3.5% నుండి 5% వడ్డీ ఆఫర్ చేయగా.. ఇప్పుడు విదేశీ నిధులను ఆకర్షించాలంటే కనీసం 8% నుండి 9% వడ్డీ చెల్లించాల్సి ఉంటుందని ఎంకే గ్లోబల్ ఆర్థికవేత్త మాధవి అరోరా పేర్కొన్నారు. ఈ నేపథ్యంలో సబ్సిడీ స్వాప్ రేట్లను ఇవ్వాలని బ్యాంకర్లు ఆర్‌బీఐని కోరుతున్నారు.

వడ్డీ రేట్ల పెంపుతో ముప్పేనా?

దిగుమతి డిమాండ్‌ను తగ్గించడం, రేట్ల పెంపుదల ద్వారా డాలర్ల సమీకరణను ప్రోత్సహించడం వల్ల రూపాయి క్షీణత వేగాన్ని తగ్గించవచ్చని స్టాండర్డ్ చార్టర్డ్ ఆర్థికవేత్త అనుభూతి సహాయ్ అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే, కేవలం రూపాయిని కాపాడటం కోసం వడ్డీ రేట్లను భారీగా పెంచితే అది దేశీయ పారిశ్రామిక రంగానికి, విస్తృత ఆర్థిక వ్యవస్థకు పెద్ద నష్టాన్ని కలిగిస్తుందని మాధవి అరోరా హెచ్చరించారు. "ఈ వ్యూహం 2013లో పని చేయలేదు; ఇప్పుడు కూడా పని చేయదు" అని ఆమె వ్యాఖ్యానించారు.

విదేశీ పెట్టుబడుల పలాయనం.. సంస్కరణలే శరణ్యం!

ప్రస్తుత 2026 సంవత్సరంలో భారత స్టాక్ మార్కెట్ల నుండి విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడిదారులు (FPIs) తమ నిధులను భారీగా వెనక్కి తీసుకుంటున్నారు. ఈ ఏడాది విదేశీ పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ ఇప్పటికే గత ఏడాది రికార్డు స్థాయి అయిన 19 బిలియన్ డాలర్లను దాటేసింది. ఈ పెట్టుబడుల పలాయనాన్ని అడ్డుకోవాలంటే తాత్కాలిక చర్యలు సరిపోవని, దేశంలో దీర్ఘకాలిక 'నిర్మాణాత్మక ఆర్థిక సంస్కరణలు' (Structural Reforms) చేపట్టడమే ఆర్‌బీఐ మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఉన్న అసలైన పరీక్ష అని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

English summary

డాలర్‌తో పోల్చితే రూపాయి విలువ రికార్డు స్థాయిలో 97కు పడిపోవడంతో భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ తక్షణ చర్యలకు ఉపక్రమించింది. గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా నేతృత్వంలో వడ్డీ రేట్ల పెంపు, కరెన్సీ స్వాప్‌లు వంటి వ్యూహాలను బ్యాంక్ పరిశీలిస్తోంది. 2013 నాటి ఆర్థిక సంక్షోభ పరిస్థితుల నుంచి పాఠాలు నేర్చుకుని, మూలధన సేకరణ ద్వారా రూపాయిని స్థిరీకరించేందుకు నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. విదేశీ పెట్టుబడుల ఉపసంహరణను అడ్డుకోవడం ఇప్పుడు ఆర్‌బీఐ ముందున్న ప్రధాన సవాలు.