Delimitation Bill: డీలిమిటేషన్ బిల్లు నెగ్గడం కష్టమేనా ? రెండు సభల్లోనూ మైనస్ లో..!

లోక్ సభతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా చట్ట సభల్లో సీట్ల పెంపుకు ఉద్దేశించిన నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (delimitation 2026) బిల్లును కేంద్రం నిన్న లోక్ సభలో ప్రవేశపెట్టింది. దీనిపై సుదీర్ఘ చర్చ అనంతరం ఇవాళ సాయంత్రం ఓటింగ్ నిర్వహించాల్సి ఉంది. అలాగే రాజ్యసభలోనూ ఈ బిల్లును ప్రవేశశపెట్టి ఓటింగ్ ద్వారా ఆమోదించాల్సి ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో రాజ్యాంగ సవరణ అవసరమైన ఈ బిల్లు ఆమోదం పొందాలంటే సభలో సంపూర్ణ మెజార్టీతో పాటు సభకు హాజరైన ఓటు వేససిన సభ్యుల్లో మూడింట రెండు వంతుల మెజార్టీ కావాలి. మరి ఎన్డీయేకు ఈ మెజారిటీ ఉందా అంటే లేదు.

డీలిమిటేషన్ బిల్లుపై ఓటింగ్ (delimitation)

దేశంలో కీలకమైన ఎన్నికల వ్యవస్థను మార్చేందుకు ఉద్దేశించిన ఈ చట్టానికి రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 368 ప్రకారం రాజ్యాంగ సవరణ తప్పనిసరి అవుతుంది. దీని ప్రకారం, పార్లమెంటు ఉభయ సభలలో కఠినమైన “డబుల్-లాక్” మెజారిటీ అవసరం. అంటే సభ మొత్తం సభ్యత్వంలో సంపూర్ణ మెజారిటీతో పాటు, సభకు హాజరై ఓటు వేసిన సభ్యులలో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ ఉండాలి. రెండు సభల సభ్యులు హాజరై ఓటు వేసిన పక్షంలో అంటే, వాకౌట్‌లు లేదా గైర్హాజర్లు లేని పరిస్థితిలో అధికార నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ (NDA) కు ఫ్లోర్ మేనేజ్‌మెంట్ ఒక సంక్లిష్టమైన సంఖ్యల ఆటగా మారుతుంది. ప్రస్తుత గణాంకాలు ఎలా ఉన్నాయో ఈ కింది విషయాలు వివరిస్తాయి.

లోక్‌సభ సమీకరణం: 66 ఓట్ల లోటు

దిగువ సభలో, అధికార కూటమి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి సగం మార్కును సులభంగా దాటుతుంది. కానీ, పూర్తి బలం ఉన్న సభలో అవసరమైన రాజ్యాంగపరమైన సూపర్‌ మెజారిటీకి గణనీయంగా తక్కువగా ఉంది. ప్రస్తుత ఖాళీలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, దాని ప్రభావవంతమైన బలం 540 గా నమోదైంది. సంపూర్ణ మెజారిటీ మార్కు 271 కాగా, మ్యాజిక్ ఫిగర్–అంటే, మూడింట రెండు వంతుల స్థానాలు 360గా ఉంది. సొంతంగా 294 మంది సభ్యుల్ని కలిగి ఉన్న అధికార ఎన్డీయే కూటమి 66 ఓట్ల లోటును ఎదుర్కొంటోంది. ఇండియా కూటమికి 231 ఎంపీల బలం ఉంది. దీంతో ఎన్డీయే ఇప్పుడు ఏ కూటమిలో లేని 12 మంది సభ్యులను తమ వైపు తిప్పుకోగలిగినా, మొత్తం సంఖ్య 306 కి మాత్రమే చేరుతుంది. చివరి అంతరాన్ని పూడ్చడానికి, ప్రభుత్వానికి ప్రతిపక్ష ఇండియా కూటమి నుండి భారీ క్రాస్-ఓటింగ్ అవసరం. ఇది దాదాపు అసాధ్యమైన పరిస్థితి.

రాజ్యసభ సమీకరణం: 23 ఓట్ల గ్యాప్

ఎగువ సభలోని లెక్క కొంత తక్కువ అంతరాన్ని చూపుతున్నప్పటికీ, అధికార పక్షానికి ఇదీ కష్టమైన సవాలుగానే ఉంది. ఇటీవల జరిగిన ద్వైవార్షిక ఎన్నికల తర్వాత ఎన్డీయే తన స్థానాన్ని పటిష్టం చేసుకున్నప్పటికీ, రాజ్యాంగ సవరణలను ఆమోదించడానికి ఇది మిత్రపక్షాలైన ప్రాంతీయ పార్టీలపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. ఎగువ సభ మొత్తం బలం 245 కాగా సంపూర్ణ మెజారిటీ మార్కు 123. మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ మార్కు 164. ఎన్డీయే బలం 141 సీట్లు. ఇండియా కూటమి బలం 73. పూర్తి హాజరు నమోదైతే ఎన్డీయే 164 మార్కుకు సరిగ్గా 23 ఓట్లు తక్కువగా ఉంది. బిల్లును ఆమోదించడానికి, అధికార పార్టీకి క్రాస్ ఓటింగ్ అవసరం. అలాగే 31 మంది ఎంపీలతో కూడిన ఏ కూటమిలో లేని పార్టీలు (ఆప్, వైసీపీ , బీజేడీ వంటి పార్టీలు ) నుండి దాదాపు ఏకగ్రీవ మద్దతు పొందాలి. గతంలో కొన్ని కీలక చట్టాల విషయంలో ఈ పార్టీలు ప్రభుత్వానికి మద్దతునిచ్చినప్పటికీ, ప్రాంతీయ రాజకీయ ప్రాధాన్యతను మార్చే ప్రమాదమున్న ఈ బిల్లుకు వాటి మద్దతు గ్యారంటీ కాదు.

డీలిమిటేషన్ బిల్లు నెగ్గడం కష్టమేనా ?

ప్రతిపక్షం కఠినమైన విప్‌ను జారీ చేసి బిల్లుకు వ్యతిరేకంగా ఓటు వేయడానికి 100% హాజరును నిర్ధారిస్తే, దాని ప్రస్తుత సంఖ్యా బలం ఆధారంగా ప్రభుత్వం 131వ సవరణ ఆమోదం కష్టమే. అధికార కూటమి విజయం పూర్తిగా భారీ క్రాస్-ఓటింగ్‌ను సాధించడం లేదా ప్రతిపక్షం తీర్మానాన్ని బహిష్కరించే పరిస్థితిని సృష్టించడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. తద్వారా మూడింట రెండు వంతుల మార్కును చేరుకోవడానికి అవసరమైన "హాజరైన మరియు ఓటు వేసిన" వారి సంఖ్య కృత్రిమంగా తగ్గుతుంది.

English summary

The 131st constitutional amendment bill aims to redraw constituencies and adjust Lok Sabha and Rajya Sabha seats in 2026. It requires a double-majority in each house, with potential cross-voting from regional parties. The NDA faces a narrow margin, making unified passage challenging without broad support.