BUDGET స్పీచ్ టైమ్, బడ్జెట్ చరిత్రలో మరో మైలురాయి

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ మరోసారి చరిత్ర సృష్టించారు. ఇవాళ ఆమె తొమ్మిదోసారి కేంద్ర బడ్జెట్‌ను పార్లమెంట్‌లో ప్రవేశపెట్టారు. దీంతో మాజీ ఆర్థిక మంత్రి పీ. చిదంబరం పెట్టిన అత్యధిక బడ్జెట్‌ల (9) రికార్డును ఆమె సమం చేశారు. మోడీ ప్రభుత్వం మూడోసారి అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ఇది రెండో బడ్జెట్ కావడం విశేషం.

ఈసారి ఆమె చేసిన బడ్జెట్ ప్రసంగం 1 గంట 25 నిమిషాలు సాగింది. ఎక్కువ లెంత్ కాకుండా, ముఖ్యమైన విధానాలపై స్పష్టంగా వివరించడమే ఈ ప్రసంగ ప్రత్యేకత. ఆర్థిక విధానాల లోతు, ప్రజలకు అర్థమయ్యే భాష.. ఈ రెండింటికీ సమతుల్యం కనిపించిందని విశ్లేషకులు అంటున్నారు.

భారత పార్లమెంట్ చరిత్రలోనే అత్యంత పొడవైన బడ్జెట్ ప్రసంగం చేసిన రికార్డు కూడా నిర్మలా సీతారామన్‌దే. 2020 ఫిబ్రవరి 1న ఆమె 2 గంటల 42 నిమిషాల పాటు ప్రసంగించారు. ఆ బడ్జెట్‌లో కొత్త ఆదాయపు పన్ను విధానం, ఎల్‌ఐసీ ఐపీవో వంటి కీలక సంస్కరణలు ప్రకటించారు. అయితే ఆరోగ్య సమస్యల కారణంగా, ఆ ప్రసంగంలో చివరి రెండు పేజీలను లోక్‌సభ స్పీకర్ ఓం బిర్లా చదివారు. అంతకుముందు 2019లో ఉన్న 2 గంటల 17 నిమిషాల రికార్డును కూడా ఆమెనే అధిగమించారు.

ఇక 2024లో ప్రవేశపెట్టిన మధ్యంతర బడ్జెట్ మాత్రం కేవలం 56 నిమిషాలే కొనసాగింది. అదే ఆమె పదవీకాలంలో అతి చిన్న బడ్జెట్ ప్రసంగంగా నిలిచింది.

గత ఆర్థిక మంత్రుల రికార్డులు

బడ్జెట్ చరిత్రలో చూస్తే, 1977లో హిరూభాయ్ ముల్జీభాయ్ పటేల్ కేవలం 800 పదాలతో మధ్యంతర బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టారు. అదే ఇప్పటివరకు అతి చిన్న బడ్జెట్ ప్రసంగంగా గుర్తింపు పొందింది. అత్యధికంగా బడ్జెట్‌లు సమర్పించిన వ్యక్తిగా మాజీ ప్రధాని మొరార్జీ దేశాయ్ పేరు నిలిచింది. ఆయన 1959 నుంచి 1969 మధ్య మొత్తం 10 బడ్జెట్‌లను ప్రవేశపెట్టారు. ఆ తర్వాత పీ. చిదంబరం 9 బడ్జెట్‌లు, ప్రణబ్ ముఖర్జీ 8 బడ్జెట్‌లు ప్రవేశపెట్టారు. ఇప్పుడు నిర్మలా సీతారామన్ కూడా తొమ్మిదో బడ్జెట్‌తో ఆ జాబితాలో తన స్థానాన్ని మరింత బలపరిచారు.

2026 బడ్జెట్ ప్రత్యేకత ఏంటి?

ఈసారి ప్రసంగ నిడివిలో రికార్డులు సృష్టించకపోయినా, బడ్జెట్‌లోని విషయాలే ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలిచాయి. డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ, ఆర్థిక స్థిరత్వం, సమ్మిళిత వృద్ధి (inclusive growth) వంటి అంశాలపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టినట్లు స్పష్టమైంది.

విధానాలను చాలా క్లిష్టంగా కాకుండా, ప్రజలకు, మార్కెట్లకు, పార్లమెంట్ సభ్యులకు అర్థమయ్యేలా వివరించడంలో ఈ బడ్జెట్ విజయవంతమైందని ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ముందున్న సవాళ్లు

అయితే ఈ బడ్జెట్ ముందు సవాళ్లు కూడా లేకపోలేదు. పన్ను చెల్లింపుదారుల అంచనాలు, ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితులు ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడిగా మారాయి. ముఖ్యంగా ట్రంప్ విధానాలు, వాటి ప్రభావం భారత ఎగుమతులపై ఎలా పడుతుందన్న అంశం కీలకంగా మారింది. వృద్ధిని నిలబెట్టుకుంటూనే ఈ బాహ్య ప్రమాదాలను ఎలా ఎదుర్కొంటారన్నదే ఇప్పుడు అందరి దృష్టి. మొత్తంగా చూస్తే, 2026 కేంద్ర బడ్జెట్ ద్వారా నిర్మలా సీతారామన్ అనుభవజ్ఞురాలైన ఆర్థిక మంత్రిగా తన ముద్రను మరోసారి స్పష్టంగా వేసినట్లు కనిపిస్తోంది.

English summary

Finance Minister Nirmala Sitharaman presented her ninth Union Budget 2026 with a 1 hour 25 minute speech, equalling P Chidambaram’s record for the highest number of budgets delivered in India.