ఎర్రకోట పేలుడు తర్వాత కీలక మలుపు! పాక్ చేతి నుంచి పీవోకేను లాగేస్తారా?

ఇండియాలో చారిత్రక ప్రదేశమైన ఎర్రకోట సమీపంలో జరిగిన బాంబు పేలుడు ఘటన వెనుక పాకిస్తాన్‌కు చెందిన ఉగ్రవాద సంస్థ జైష్-ఎ-మహ్మద్ ‌హస్తం ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఫరీదాబాద్ మాడ్యూల్ నుంచి దాదాపు 2900 కిలోల అమ్మోనియం నైట్రేట్ పేలుడు పదార్థాలు లభించాయి. ఈ మాడ్యూల్‌కు జైష్-ఎ-మహ్మద్ సంస్థతో సంబంధాలు ఉన్నట్లు అధికారులు గుర్తించారు. ఈ మాడ్యూల్ కాశ్మీర్, హర్యానా, ఉత్తరప్రదేశ్ వరకు విస్తరించి ఉంది. అయితే ఈ ఉగ్రవాద సమస్యకు మూలాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి. దీనికి శాశ్వత పరిష్కారం ఏమిటనే దానిపై విశ్లేషిద్దాం.

ఉగ్రవాదానికి శాశ్వత పరిష్కారం పీవోకే?
ఓ సీనియర్ ఆర్మీ అధికారి అభిప్రాయం ప్రకారం.. ఈ ఉగ్రవాద సమస్యకు అసలు మూలాలు పాకిస్థాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్ (POK), హాజీ పీర్ (Haji Pir) ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడానికి భారత్‌కు ఇదే సరైన సమయం కావచ్చు. శీతాకాలంలో ఉగ్రవాదులు ఈ ప్రాంతాల నుంచే చొరబడతారని, కాబట్టి భారత్ 'ఆపరేషన్ సింధూర్' లాంటి పెద్ద చర్య చేపట్టాలని ఆ ఆర్మీ అధికారి సూచించారు.

జైష్‌కు మసూద్ అజార్ సోదరి కమాండ్
గతంలో 'ఆపరేషన్ సింధూర్' సమయంలో పాకిస్థాన్, పీవోకేలోని ఉగ్రవాద స్థావరాలపై 80-90 గంటల పాటు వైమానిక దాడులు జరిగాయి. ఈ ఆపరేషన్‌లో జైష్-ఎ-మహ్మద్ ప్రధాన కార్యాలయం (బహావల్పూర్), లష్కర్-ఎ-తైబా స్థావరాలు ధ్వంసమయ్యాయి. అయినప్పటికీ పాకిస్థాన్ తన పద్ధతిని మార్చుకోలేదు. మరోవైపు.. జైష్-ఎ-మహ్మద్ ఉగ్రవాద సంస్థ తన మహిళా విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. దీని కమాండ్‌ను ఉగ్రవాద సంస్థ అధిపతి మసూద్ అజార్ సోదరి సయ్యదా అజార్‌కు అప్పగించారు. ఎర్రకోట పేలుడుకు సంబంధించిన నిందితురాలు డాక్టర్ షాహీన్ షాహిదా కూడా భారతదేశంలో జైష్ మహిళా కమాండ్‌ను నిర్వహిస్తోంది. డాక్టర్ షాహీన్ సుమారు రెండేళ్లుగా పేలుడు పదార్థాలను సేకరిస్తోంది. పెద్ద ఉగ్రదాడికి కుట్ర పన్నినట్లు ఆమె విచారణలో అంగీకరించినట్లు తెలుస్తోంది.

పీవోకే చరిత్ర: ఆపరేషన్ గుల్మార్గ్
1947-48 యుద్ధంలో పాకిస్థాన్ 'ఆపరేషన్ గుల్మార్గ్'ను నిర్వహించింది. దీని ద్వారా తెగల సహాయంతో జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో మూడింట ఒక వంతు భాగాన్ని ఆక్రమించింది. అదే నేటి పాక్-ఆక్రమిత కాశ్మీర్(పీవోకే). వ్యూహాత్మకంగా పీవోకే ఇండియాకు చాలా ముఖ్యం. ఇది పశ్చిమాన పాకిస్థాన్ పంజాబ్, వాయువ్య సరిహద్దు ప్రావిన్స్ (ఖైబర్ పఖ్తున్ఖ్వా), వాయువ్యంలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఉత్తరాన చైనాలోని షిన్‌జియాంగ్ ప్రావిన్స్‌తో అంతర్జాతీయ సరిహద్దులను పంచుకుంటుంది. ఈ 13,000 చదరపు కిలోమీటర్ల ప్రాంతంలో దాదాపు 30 లక్షల జనాభా నివసిస్తోంది.

పీవోకే యుద్ధంలో చైనా జోక్యం?
అయితే పీవోకేను తిరిగి పొందడం అంత తేలికైన విషయం కాదు. 2019లో మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ దీపక్ కపూర్, 2023లో జనరల్ ఎంఎం నరవణే కూడా 'టూ-ఫ్రంట్ వార్' గెలవడం కష్టమని వ్యాఖ్యానించారు. పీవోకే కోసం యుద్ధం జరిగితే.. అది పాకిస్థాన్‌తో మాత్రమే కాకుండా చైనా కూడా జోక్యం చేసుకునే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి చైనా జోక్యాన్ని నివారించే విధంగా భారత్ తన పూర్తి సంసిద్ధతను ప్రదర్శించాలని రిటైర్డ్ డిఫెన్స్ అనలిస్ట్ లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ జేఎస్ సోధి సూచించారు.

హాజీ పీర్ పాస్ ప్రాముఖ్యత
డిఫెన్స్ అనలిస్ట్ జేఎస్ సోధి ప్రకారం.. హాజీ పీర్ పాస్ హిమాలయాలలోని పీర్ పంజాల్ శ్రేణిలో ఉంది. ఇది జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని పూంచ్ ప్రాంతాన్ని పీవోకేలోని రావల్కోట్‌తో కలుపుతుంది. భారత్ ఈ పాస్‌ను నియంత్రిస్తే ఉగ్రవాదుల చొరబాటును సమర్థవంతంగా అడ్డుకోవచ్చు. హాజీ పీర్ పాస్ భారత్‌కు లభిస్తే పూంచ్, ఉరీ మధ్య రహదారి దూరం 282 కిలోమీటర్ల నుంచి కేవలం 56 కిలోమీటర్లకు తగ్గుతుంది. ఇది సైనిక కదలికలకు, లోయలలో మెరుగైన కనెక్టివిటీకి సహాయపడుతుంది. 1948లో పాకిస్థాన్ పీవోకేను ఆక్రమించుకున్నప్పుడు, హాజీ పీర్ పాస్ కూడా భారత్ చేజారింది. 1965 యుద్ధంలో భారత్ ఈ పాస్‌ను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నప్పటికీ.. తాష్కెంట్ ఒప్పందంలో భాగంగా పాకిస్థాన్‌కు తిరిగి ఇచ్చింది. ప్రస్తుతం పాకిస్థాన్ ఈ పాస్‌ను ఉగ్రవాదుల చొరబాటు కోసం వాడుకుంటోంది.

యుద్ధ విన్యాసాల సందేశం
రఫేల్, బ్రహ్మోస్, తేజస్, సుఖోయ్ వంటి యుద్ధ విమానాలు, క్షిపణులతో భారత సైన్యం తూర్పు, పశ్చిమ ప్రాంతాలలో పెద్ద ఎత్తున యుద్ధ విన్యాసాలు నిర్వహిస్తోంది. చైనా సరిహద్దులకు సమీపంలో కూడా వైమానిక విన్యాసాలు జరుగుతున్నాయి. ఈ విన్యాసాల ఉద్దేశం పాకిస్థాన్, బంగ్లాదేశ్‌తో పాటు చైనాకు కూడా కఠినమైన సందేశం పంపడమే అని కల్నల్ జేఎస్ సోధి పేర్కొన్నారు.

English summary

After the Red Fort blast in Delhi, investigations point to Pakistan-based terror group Jaish-e-Mohammed. Defense experts suggest the roots of terrorism lie in Pakistan-occupied Kashmir (POK) and Haji Pir region.