నాడు శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్.. నేడు నేపాల్.. రేపు..?

దక్షిణాసియాలో ప్రజాగ్రహం పెరుగుతోంది. ప్రజల ఆగ్రహం ఇప్పటికే శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్‌లలో ప్రభుత్వాలను కూలదోసి, ఇప్పుడు నేపాల్ ను కూడా అతలాకుతలం చేసింది. గత రెండేళ్లలో ఈ మూడు దేశాలలో ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నిరసనలు తీవ్రమయ్యాయి. ఈ ఆందోళనలు కేవలం వీధులను హింసతో నింపడమే కాకుండా.. పాలకుల సింహాసనాలను కూడా కూలదోశాయి. ఆర్థిక సంక్షోభం, అవినీతి, యువతలో నిరాశ వంటి సమస్యలను పాలకులు పట్టించుకోకపోవడం వల్ల దశాబ్దాలుగా అధికారంలో ఉన్న నాయకులు తమ పాలనను కోల్పోవలసి వచ్చింది.

శ్రీలంకలో రాజపక్స కుటుంబం పతనం, బంగ్లాదేశ్‌లో షేక్ హసీనా ప్రభుత్వం కూలిపోవడం, ఇప్పుడు నేపాల్‌లో కేపీ శర్మ ఓలీ రాజీనామా.. ఒక ప్రజాస్వామ్య దేశంలో ప్రజల గొంతును అధికార బలంతో అణచివేయలేమని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ప్రజల గొంతుకను, వారి డిమాండ్లను, వారి హక్కులను ఎవరూ ఎక్కువ కాలం అణచివేయలేరని ఈ ప్రభుత్వాల పతనంతో తేలిపోయింది. నేపాల్‌లో కూడా అదే జరిగింది. నేపాల్ ప్రభుత్వం సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌పై నిషేధం విధించగానే.. ప్రజలు ఓలీ ప్రభుత్వాన్ని అధికారం నుంచి పడగొట్టారు.

శ్రీలంకలో రాజపక్స కుటుంబానికి ప్రజా న్యాయం
మొదట 2022లో శ్రీలంక చరిత్రలోనే అతిపెద్ద ఆర్థిక, రాజకీయ సంక్షోభాన్ని చూసింది. విదేశీ మారక నిల్వలు అయిపోవడం, ఇంధనం, మందుల కొరత, విపరీతమైన ద్రవ్యోల్బణం, అధిక అప్పుల కారణంగా ప్రజల జీవితాలు దుర్భరమయ్యాయి. దీనికి వ్యతిరేకంగా వేలాది మంది ప్రజలు రోడ్లపైకి వచ్చారు. ప్రజలు ప్రధాని మహీంద రాజపక్స, అధ్యక్షుడు గోటబాయ రాజపక్సలను అధికారం నుంచి తరిమేయడమే కాకుండా.. వారి ఇళ్లను కూడా తగలబెట్టారు. అధ్యక్షుడు గోటబాయ రాజపక్స తన భవనాన్ని వదిలి పారిపోవాల్సి వచ్చింది. నిరసనకారులు పార్లమెంట్ భవనం, రాష్ట్రపతి భవనాన్ని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. అంటే దశాబ్దాలుగా అధికారంలో ఉన్న రాజపక్స కుటుంబం ఒక్కసారిగా తన సామ్రాజ్యాన్ని కోల్పోయింది.

బంగ్లాదేశ్‌లో షేక్ హసీనా ప్రభుత్వం పతనం
శ్రీలంక తర్వాత బంగ్లాదేశ్‌లో కూడా హింసాత్మక నిరసనలు మొదలయ్యాయి. 2024 ప్రారంభం నుంచి ద్రవ్యోల్బణం, నిరుద్యోగం, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలకు వ్యతిరేకంగా యువత రోడ్లపైకి రావడం ప్రారంభించింది. విద్యార్థి సంఘాలు, ప్రతిపక్షాల మద్దతుతో ఈ ఉద్యమం హింసాత్మకంగా మారడంతో 'దక్షిణాసియా ఐరన్ లేడీ'గా పిలువబడే ప్రధాని షేక్ హసీనా కూడా దేశం వదిలి పారిపోవలసి వచ్చింది. ప్రస్తుతం షేక్ హసీనా ఇండియాలో నివసిస్తున్నారు. బంగ్లాదేశ్‌లో మొహమ్మద్ యూనస్ నాయకత్వంలో ఒక తాత్కాలిక ప్రభుత్వం ఏర్పడింది.

నేపాల్‌లో కేపీ శర్మ ఓలీ రాజీనామా
శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్‌లలో ఉన్న ఉద్యమాల తరహాలోనే, నేపాల్‌లో కూడా కేపీ శర్మ ఓలీ సర్కారు కూలిపోయింది. ఓలీ ప్రభుత్వం సోషల్ మీడియాపై నిషేధం విధించాలనే నిర్ణయం ప్రజల ఆగ్రహానికి మరింత ఆజ్యం పోసింది. విద్యార్థులు, యువకులు ఈ నిర్ణయాన్ని భావప్రకటన స్వేచ్ఛను అణచివేయడం, అవినీతిని కప్పిపుచ్చడానికి చేసే ప్రయత్నంగా అభివర్ణించారు. ఆ తర్వాత ఖాఠ్మాండులో "జెన్-జెడ్ విప్లవం" మొదలైంది. ఈ ఉద్యమం ఒక్కసారిగా దేశం మొత్తం విస్తరించింది. నిరసనకారులు పార్లమెంటును చుట్టుముట్టారు. నాయకుల ఇళ్లను లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. పోలీసులతో జరిగిన హింసాత్మక ఘర్షణలలో 20 మందికి పైగా మరణించారు. పరిస్థితి చేయి దాటి పోవడంతో సైన్యాన్ని రంగంలోకి దించాల్సి వచ్చింది. చివరికి ప్రధాని కేపీ శర్మ ఓలీ తన పదవికి రాజీనామా చేయవలసి వచ్చింది.

శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్, నేపాల్‌లలో ప్రజలు రోడ్లపైకి రావడం.. దశాబ్దాలుగా ఉన్న రాజకీయ వ్యవస్థను కూలదోయడం, ప్రభుత్వాధికారులు ప్రజల శక్తిని తక్కువగా అంచనా వేయకూడదని సూచిస్తున్నాయి. ప్రజల విశ్వాసాన్ని పోగొట్టుకోకుండా, ప్రజాస్వామ్య సంస్థలను బలహీనపరచకుండా, పారదర్శకంగా, జవాబుదారీగా పాలన సాగించాలని ప్రభుత్వానికి ఈ సంఘటనలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. లేకపోతే, ప్రజల సహనం నశించినప్పుడు, ఇలాంటి నాయకుల అధికారం ఎప్పటికీ అంతమవుతుందని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

నిన్న శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్.. నేడు నేపాల్.. మరి రేపు?
పాకిస్తాన్ పరిస్థితి ఎలా ఉందంటే కష్టాలు ఒంటరిగా రావు, గుంపులు గుంపులుగా వస్తాయి అనే సామెత గుర్తుకు వస్తుంది. మొదట ద్రవ్యోల్బణం పాక్ ను దుర్భరం చేసింది. ఆ తరువాత రాజకీయాలు శాంతిని హరించాయి. వీటితో పాటు ఇటీవల వాతావరణం కూడా కరుణించలేదు. వరదల రూపంలో పాక్ ను కోలుకోలేకుండా చేసింది. వందల మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. గత కొన్నేళ్లలో పాకిస్థాన్ ఆర్థిక పరిస్థితులు అంతంత మాత్రమే. ఒకనొక దశలో ద్రవ్యోల్బణం దాయాది దేశాన్ని అతలాకుతలం చేసింది. ఆ దేశంలో ప్రభుత్వం పాలనపై దృష్టిసారించకపోతే రాబోయే కాలంలో శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్, నేపాల్ దేశాల్లో లాగే పరిస్థితులు దాపురిస్తాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

English summary

A detailed analysis of the political upheavals in Sri Lanka, Bangladesh, and Nepal, highlighting how public anger over economic crisis, corruption, and youth frustration led to the downfall of long-standing regimes.