Uranium:యురేనియంలో ఏముంది..దీనికోసమే యుద్ధాలా..?
నేటి ఆధునిక ప్రపంచంలో శక్తి వనరుల గురించి చర్చ వస్తే అందరికీ మొదటగా గుర్తొచ్చే పేరు 'యురేనియం'. ఒకప్పుడు కేవలం రసాయన శాస్త్రానికే పరిమితమైన ఈ మూలకం, నేడు అంతర్జాతీయ రాజకీయాలను శాసించే స్థాయికి ఎదిగింది. దేశాల మధ్య యుద్ధాలకు, ఒప్పందాలకు, ఆర్థిక గమనానికి యురేనియం ఒక ఇంధనంగా పనిచేస్తోంది.అపారమైన శక్తికి మారుపేరైన ఈ లోహం అసలు ఏమిటి,దీని వెనుక ఉన్న సైన్స్ పాలిటిక్స్ ఏమిటో చూద్దాం.
యురేనియం పుట్టుక- ఆవిష్కరణ
యురేనియం అనేది వెండి లాంటి తెలుపు రంగులో ఉండే ఒక భార లోహం.దీన్ని 1789వ సంవత్సరంలో జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త మార్టిన్ హెన్రిచ్ క్లాప్రోత్ కనుగొన్నారు.అప్పుడే కనుగొన్న 'యురేనస్'గ్రహం పేరు మీదుగా దీనికి యురేనియం అని పేరు పెట్టారు.అయితే ఇది రేడియో ధార్మికత కలిగి ఉంటుందని 1896లో హెన్రీ బెకెరెల్ గుర్తించారు.యురేనియం పరమాణు సంఖ్య 92.దీని కేంద్రకంలో ఉండే ప్రోటాన్లు,న్యూట్రాన్ల సంఖ్య అధికంగా ఉండటం వల్ల ఇది అస్థిరంగా ఉంటుంది.ఈ అస్థిరత వల్లే ఇది నిరంతరం శక్తిని కిరణాల రూపంలో బయటకు విడుదల చేస్తుంది,దీనినే మనం రేడియో ధార్మికత అని పిలుస్తాము.
భూమిపై లభ్యత
యురేనియం భూమిపై అన్ని చోట్లా లభించదు.ప్రపంచవ్యాప్తంగా చూస్తే కజకిస్థాన్,కెనడా,ఆస్ట్రేలియా దేశాల్లో యురేనియం నిల్వలు అత్యధికంగా ఉన్నాయి.భూమి పొరల నుంచి దీన్ని'పిచ్బ్లెండ్' వంటి ఖనిజాల రూపంలో సేకరిస్తారు.వెలికితీసిన ముడి ఖనిజాన్ని నేరుగా ఉపయోగించడం సాధ్యం కాదు.దీనికోసం మిల్లింగ్ ప్రక్రియ చేపడతారు.ఖనిజాన్ని పొడి చేసి,రసాయనాలతో శుద్ధి చేసినప్పుడు 'ఎల్లో కేక్' (Yellow Cake) అనే పదార్థం వస్తుంది.ఇందులో యురేనియం ఆక్సైడ్ సాంద్రత ఎక్కువగా ఉంటుంది.దీని నుంచి శక్తిని పొందాలంటే 'ఎన్రిచ్మెంట్' లేదా సంవర్ధన ప్రక్రియ ద్వారా యురేనియం-235 ఐసోటోపును వేరు చేయాల్సి ఉంటుంది.
న్యూక్లియర్ రియాక్టర్ల పనితీరు
అణు విద్యుత్ కేంద్రాల్లో ఉండే న్యూక్లియర్ రియాక్టర్లు యురేనియం శక్తిని విద్యుత్తుగా మారుస్తాయి.ఇక్కడ కేంద్రక విచ్ఛిత్తి (Nuclear Fission) అనే ప్రక్రియ జరుగుతుంది.యురేనియం పరమాణువును ఒక న్యూట్రాన్ తో కొట్టినప్పుడు అది రెండుగా విడిపోయి అపారమైన ఉష్ణాన్ని విడుదల చేస్తుంది.ఈ రియాక్టర్లలో కేవలం యురేనియం మాత్రమే కాకుండా,చర్యను నియంత్రించడానికి కాడ్మియం లేదా బోరాన్ వంటి నియంత్రణ కడ్డీలను ఉపయోగిస్తారు.అలాగే వేగాన్ని తగ్గించడానికి గ్రాఫైట్ లేదా భారజలం (Heavy Water) వంటి మాడరేటర్లను వాడతారు.కొన్ని రియాక్టర్లలో యురేనియంతో పాటు థోరియం లేదా ప్లూటోనియంలను కూడా ఇంధనంగా ఉపయోగిస్తారు.
ఆయుధాల తయారీ మరియు స్వచ్ఛత
యురేనియంను విద్యుత్ కోసం వాడటం ఒక ఎత్తయితే,ఆయుధాల కోసం వాడటం మరో ఎత్తు. సాధారణ అణు విద్యుత్ కేంద్రాల్లో వాడే యురేనియం కేవలం 3 నుండి 5 శాతం మాత్రమే స్వచ్ఛతను కలిగి ఉంటుంది.కానీ అణుబాంబులు లేదా అణ్వాయుధాల తయారీలో వాడే యురేనియం కనీసం 90 శాతం కంటే ఎక్కువ స్వచ్ఛతను (Highly Enriched Uranium) కలిగి ఉండాలి.ఈ స్థాయికి యురేనియంను శుద్ధి చేయడం అత్యంత క్లిష్టమైన మరియు ఖరీదైన ప్రక్రియ. అందుకే ఏ దేశమైనా యురేనియం శుద్ధి కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేస్తే, అది శాంతి అవసరాల కోసమా లేక యుద్ధ తంత్రం కోసమా అని ప్రపంచ దేశాలు నిశితంగా గమనిస్తుంటాయి.
అంతర్జాతీయ రాజకీయాల కేంద్రబిందువు
నేడు యురేనియం కేవలం ఒక మూలకం కాదు,ఒక దేశం యొక్క బలానికి కొలమానం.ఇరాన్,ఉత్తర కొరియా వంటి దేశాల మీద అమెరికా విధిస్తున్న ఆంక్షల వెనుక ప్రధాన కారణం ఈ యురేనియం సంవర్ధన ప్రక్రియే.యురేనియం నిల్వలు ఉన్న దేశాలు ప్రపంచ రాజకీయాల్లో చక్రం తిప్పుతున్నాయి.భారత్ వంటి దేశాలు కూడా అణుశక్తి కోసం ఇతర దేశాలతో 'సివిల్ న్యూక్లియర్ డీల్స్' చేసుకోవడం వెనుక ఉద్దేశం తన ఇంధన అవసరాలను తీర్చుకోవడమే.ఒకవైపు స్వచ్ఛమైన విద్యుత్ ఇస్తూనే,మరోవైపు వినాశకరమైన ఆయుధాలకు కారణమవుతున్న ఈ లోహం ప్రపంచ గమనాన్ని నిర్దేశిస్తోంది.
యురేనియం అనేది ఒక రెండంచుల కత్తి లాంటిది.దీన్ని నిర్మాణాత్మక పనులకు ఉపయోగిస్తే మానవాళికి కావలసిన అపారమైన విద్యుత్ లభిస్తుంది,అదే విధ్వంసానికి వాడితే భూగోళం మనుగడకే ప్రమాదం ఏర్పడుతుంది.సైన్స్ పరంగా ఇది ఒక అద్భుతమైన ఆవిష్కరణ అయితే, రాజకీయ పరంగా ఇది ఒక వ్యూహాత్మక ఆయుధం. భవిష్యత్తులో శిలాజ ఇంధనాలు అంతరించిపోతున్న తరుణంలో, యురేనియం వినియోగం మరియు దాని భద్రతపై సరైన అవగాహన కలిగి ఉండటం ప్రపంచ దేశాల బాధ్యత.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google