తుమ్మిడిహట్టి బ్యారేజ్ పునరుద్ధరణ పై నిపుణుల ఆందోళన..!!

Updated: Wednesday, September 3, 2025, 17:06 [IST]

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రాణహిత-చేవెళ్ల సుజల స్రవంతి (PCSS) ప్రాజెక్టు కింద తుమ్మిడిహట్టి బ్యారేజీని పునరుద్ధరించాలనే ప్రణాళికపై నీటిపారుదల నిపుణులు తీవ్ర సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. భౌగోళిక, ఇంజనీరింగ్, పర్యావరణపరమైన సవాళ్లు ఉన్నాయని, గురుత్వాకర్షణ ప్రవాహం ఆచరణీయం కాదని వారు వాదిస్తున్నారు. పంపింగ్ స్టేషన్లు, కొత్త సర్వేలు, కేంద్ర జల సంఘం (CWC) అనుమతులు తప్పవని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్న నిపుణులు

తుమ్మిడిహట్టి బ్యారేజీ నిర్మాణానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వం తిరిగి ప్రయత్నించడం నిపుణులలో అనుమానాలకు దారితీసింది. గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత నీటి సరఫరా వ్యవస్థ సాధ్యం కాదనే వాదనలు కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం చేస్తున్నప్పటికీ, నిపుణులు దీని సాంకేతిక సాధ్యాసాధ్యాలను ప్రశ్నిస్తున్నారు.

ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి స్మారక పురస్కార కార్యక్రమంలో ఈ ప్రణాళికను పునరుద్ఘాటించారు. అయితే, ఇంజనీర్లు ,విశ్లేషకులు డిజైన్ సంక్లిష్టతలు, పర్యావరణ ఆందోళనలు, భారీ మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడి అవసరాన్ని ఎత్తిచూపుతున్నారు.

రెండింతలైన వ్యయం

ప్రాణహిత చేవెళ్ల ప్రాజెక్టును 2007లో అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించింది. దీని లక్ష్యం ప్రాణహిత నది నుంచి నీటిని మళ్లించి తెలంగాణలోని కరువు పీడిత ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందించడం. తుమ్మిడిహట్టి బ్యారేజీకి మొదట రూ.609 కోట్ల అంచనా వ్యయం ఉండగా, అది తర్వాత రూ.1,742 కోట్లకు సవరించబడింది. గురుత్వాకర్షణ కాలువ ద్వారా యెల్లంపల్లి రిజర్వాయర్‌కు నీటిని మళ్లించడం దీని ఉద్దేశ్యం.

గురుత్వాకర్షణ ప్రవాహం ద్వారా విద్యుత్-ఆధారిత పంపింగ్ అవసరాన్ని పూర్తిగా తొలగించవచ్చనే వాదనను నిపుణులు తిరస్కరిస్తున్నారు. భౌగోళిక, ఇంజనీరింగ్ పరిమితులు దీనికి అడ్డుగా ఉన్నాయని వారు పేర్కొంటున్నారు. 56.4 కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో, 3.7 కిలోమీటర్ల కాంక్రీట్ నిర్మాణంతో 100 నుంచి 110 గేట్లు కలిగిన ఈ బ్యారేజీకి డిజైన్ సవాళ్లు ఎదురవుతాయి.

భౌగోళిక పరిమితుల కారణంగా బ్యారేజీకి 45-డిగ్రీల స్కూ యాంగిల్ అవసరం అవుతుందని ఇంజనీర్లు వివరిస్తున్నారు. ఇంజనీరింగ్ ప్రాక్టీస్‌లో ఇది సురక్షితం కాదని, పరీక్షించబడలేదని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.

బలహీనపరుస్తోన్న భౌగోళిక సవాళ్లు

గురుత్వాకర్షణ ప్రవాహం మార్గాన్ని భౌగోళిక సవాళ్లు మరింత బలహీనపరుస్తున్నాయి. తుమ్మిడిహట్టి వద్ద ప్రాణహిత నది, యెల్లంపల్లి వద్ద గోదావరి నదులు వేర్వేరు ఎత్తులలో ఉన్నాయి. 116 కిలోమీటర్ల కాలువ గుండా 48 మీటర్లు నీటిని ఎత్తడానికి రెండు పంపింగ్ స్టేషన్లు అవసరం. 30 కిలోమీటర్ల వద్ద, 30 MW సామర్థ్యం గల 12 పంపులతో కూడిన పంప్‌హౌస్ పెద్ద-వ్యాసం గల పైపులు, సొరంగాల ద్వారా 29 మీటర్లు నీటిని ఎత్తుతుంది. 92 కిలోమీటర్ల వద్ద రెండవ స్టేషన్ అదనంగా 19 మీటర్లు నీటిని ఎత్తుతుంది.

యెల్లంపల్లి దాటినా, కరీంనగర్, వరంగల్, చేవెళ్ల వంటి ఎత్తైన ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందించడానికి కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకం (KLIS) కాలువల, రిజర్వాయర్ల నెట్‌వర్క్‌ను ఉపయోగించి నీటిని ఎత్తడం అవసరమని నిపుణులు తెలిపారు.

కేంద్ర జల సంఘం (CWC) 2015 అంచనా ప్రకారం, తుమ్మిడిహట్టి వద్ద నీటి లభ్యత 165 టీఎంసీ (మహారాష్ట్ర వాటాతో కలిపి) కి తగ్గింది. మెడిగడ్డ వద్ద 282.3 టీఎంసీలతో పోలిస్తే, తుమ్మిడిహట్టి నుంచి కేవలం 44 టీఎంసీల దిగుబడి మాత్రమే లభిస్తుందని, ఇది పెద్దఎత్తున సాగునీటి అవసరాలకు సరిపోదని విశ్లేషకులు వాదిస్తున్నారు.

2016 తెలంగాణ-మహారాష్ట్ర ఒప్పందం ప్రకారం, బ్యారేజీ పూర్తి రిజర్వాయర్ స్థాయిని 148 మీటర్లకు పరిమితం చేశారు. మహారాష్ట్రలో ముంపును తగ్గించడానికి 1.85 టీఎంసీల నిల్వ సామర్థ్యానికి కుదించారు. అయితే, యెల్లంపల్లికి ఏ కాలువ వేసినా, నదిని పంచుకుంటున్న మహారాష్ట్ర నుండి తిరిగి అనుమతి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

పర్యావరణ ఆందోళనలు

పర్యావరణ ఆందోళనలు కూడా తీవ్రంగా ఉన్నాయి. ప్రాజెక్టు అసలు ప్రణాళికలో తగిన అనుమతులు లేవని విమర్శలు ఎదుర్కొంది. మహారాష్ట్రలోని అటవీ ప్రాంతాలు, గిరిజన గ్రామాలు మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉంది. పునరుద్ధరించబడిన ప్రాజెక్టు పర్యావరణానికి కనీస నష్టం కలిగేలా ఈ సమస్యలను పరిష్కరించాలి. మహారాష్ట్రలోని ఛత్రల్ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం అడ్డంకిగా ఉంది. అడవులలో ముంపుకు పర్యావరణ అనుమతి పొందడం కష్టతరం అవుతుంది.

ఈ అనిశ్చితులను పరిష్కరించడానికి, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కొత్త లైట్ డిటెక్షన్ అండ్ రేంజింగ్ (LiDAR) సర్వే చేయించాలని, నీటి లభ్యత మరియు కాలువ సాధ్యాసాధ్యాలను ధృవీకరించడానికి కేంద్ర జల సంఘాన్ని సంప్రదించాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఈ చర్యలు తీసుకోకపోతే, తుమ్మిడిహట్టి బ్యారేజీ ఒక వెలకట్టలేని తప్పుగా మారే ప్రమాదం ఉందని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.