74 రూపాయలకే 12 వేల కోట్ల ఆస్తి! అపర కుబేరుడి పతనం

12,000 కోట్ల రూపాయల సామ్రాజ్యం.. 10 బిలియన్ డాలర్ల ఆస్తులు.. ప్రపంచంలోనే అత్యంత విలాసవంతమైన బుర్జ్ ఖలీఫాలో అపార్ట్‌మెంట్‌లు.. కానీ, చివరికి ఆ సామ్రాజ్యం పేకమేడలా కూలిపోయి, కేవలం 74 రూపాయలకే అమ్ముడైందంటే నమ్ముతారా? ఇది ఏదో సినిమా కథ కాదు, ఒకప్పుడు అరబ్ దేశాల్లో వెలుగు వెలిగిన భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త బి.ఆర్. శెట్టి వాస్తవ జీవిత గాథ. అపర కుబేరుడి స్థాయి నుంచి కోర్టుల చుట్టూ తిరిగే పరిస్థితికి ఆయన ఎలా చేరుకున్నారో తెలిపే ఈ 'కార్పొరేట్ పతనం' నేటి యువ పారిశ్రామికవేత్తలకు ఒక పెద్ద గుణపాఠం.

కర్ణాటకలోని ఉడుపిలో ఒక సామాన్య కుటుంబంలో జన్మించిన బి.ఆర్. శెట్టి, 1973లో కేవలం కొన్ని డాలర్ల జేబులో వేసుకుని మెరుగైన ఉపాధి కోసం యూఏఈ (UAE) వెళ్లారు. అక్కడ మొదటి మెడికల్ రిప్రజెంటేటివ్‌గా తన ప్రస్థానాన్ని మొదలుపెట్టి, 1975లో తన భార్యతో కలిసి 'న్యూ మెడికల్ సెంటర్ (NMC)' అనే చిన్న క్లినిక్‌ను ప్రారంభించారు. తన కృషితో దానిని ప్రపంచ స్థాయి ఆరోగ్య సంస్థగా మార్చడమే కాకుండా, 'యూఏఈ ఎక్స్ఛేంజ్', 'ఫినాబ్లర్' వంటి కంపెనీలతో ఆర్థిక సేవల్లోనూ తన జెండా పాతారు. ఆయన విజయాన్ని గుర్తించిన భారత ప్రభుత్వం 'పద్మశ్రీ'తో గౌరవించింది.

ఒక్క నివేదిక.. కుప్పకూలిన సామ్రాజ్యం!

బయటికి అంతా బాగున్నట్లు కనిపించినా, లోపల మాత్రం అప్పుల ఊబి పెరిగిపోతూ వచ్చింది. 2019 డిసెంబర్‌లో అమెరికాకు చెందిన 'ముడ్డీ వాటర్స్' అనే సంస్థ ఒక నివేదిక విడుదల చేసింది. NMC హెల్త్ తన లాభాలను ఎక్కువ చేసి చూపుతోందని, భారీగా అప్పులను దాచిపెట్టిందని ఆరోపించింది. మొదట ఈ ఆరోపణలను శెట్టి ఖండించినా, తీరా విచారణ జరిగేసరికి దాదాపు 4 బిలియన్ డాలర్ల (సుమారు రూ. 30,000 కోట్లు) రహస్య అప్పులు బయటపడ్డాయి. కంపెనీలో నకిలీ పత్రాలు సృష్టించి, భారీ ఎత్తున నిధుల మళ్లింపు జరిగినట్లు తేలడంతో ప్రపంచం ఒక్కసారిగా షాక్‌కు గురైంది.

రూ.74 విక్రయం.. కోర్టుల చుట్టూ ప్రదక్షిణలు!

సంక్షోభం ముదిరిపోవడంతో కంపెనీ విలువ దారుణంగా పడిపోయింది. పరిస్థితి ఎంత విషమించిందంటే, ఆయన సామ్రాజ్యంలోని కొన్ని విభాగాలను రుణాల భారం వల్ల కేవలం ఒక డాలర్ (దాదాపు 74 రూపాయలు) కే విక్రయించాల్సి వచ్చింది. అబుదాబి కమర్షియల్ బ్యాంక్ వంటి బ్యాంకులు వేల కోట్లు నష్టపోయాయి. 2025 అక్టోబర్‌లో దుబాయ్ కోర్టు కూడా శెట్టిని దోషిగా తేల్చుతూ, స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాకు 46 మిలియన్ డాలర్లు చెల్లించాలని ఆదేశించింది. ప్రస్తుతం ఆయన ఆస్తులన్నీ ప్రీజ్ కాగా.. నాలుగు దశాబ్దాల కష్టం నిలువునా కరిగిపోయింది.

యువ పారిశ్రామికవేత్తలు నేర్చుకోవాల్సిన పాఠాలు:

వ్యాపారం కంటే పారదర్శకతే ముఖ్యం: మీరు ఎంత పెద్ద కంపెనీని నిర్మించారనే దానికంటే, దాన్ని ఎంత నిజాయితీగా నడుపుతున్నారనేదే ముఖ్యం. అబద్ధాలతో నిర్మించిన సామ్రాజ్యం ఎప్పటికైనా కూలిపోవాల్సిందే.

• అప్పుల విషయంలో జాగ్రత్త: అప్పులను దాచిపెట్టడం లేదా తప్పుడు లెక్కలు చూపడం తాత్కాలికంగా కాపాడుతుందేమో కానీ, చివరకు వ్యవస్థాపకుడి వ్యక్తిత్వానికే మాయని మచ్చ తెస్తుంది.
• కార్పొరేట్ గవర్నెన్స్: కంపెనీ పెద్దదవుతున్న కొద్దీ పటిష్టమైన అంతర్గత నిఘా ఉండాలి. సీనియర్ నాయకత్వానికి తెలియకుండా ఇన్ని వేల కోట్ల మోసం జరిగిందంటే అది యాజమాన్య వైఫల్యమే అవుతుంది.

బీఆర్ శెట్టి కథ ఒక విషాద గాథ మాత్రమే కాదు.. అది వ్యవస్థాపక ప్రపంచానికి ఒక హెచ్చరిక. ఎదుగుదల ఎంత వేగంగా ఉన్నా, పునాది మాత్రం పారదర్శకతతో ఉంటేనే ఆ విజయం కలకాలం నిలుస్తుంది.

English summary

Explore the dramatic rise and fall of BR Shetty, who built a $10 billion business empire in the UAE only to see it collapse due to hidden debts and fraud allegations. Learn why his multi-crore companies were sold for just 74 rupees and the vital lessons this case holds for modern entrepreneurs.