Tax: మరణించిన వారి ఐటీ రిటర్న్స్: వీలునామా లేకపోతే?

Published: Tuesday, March 3, 2026, 16:00 [IST]

పన్ను చెల్లింపుదారు మరణించినప్పుడు, ఆ కుటుంబం ఒక పక్క విషాదంలో ఉన్నప్పటికీ, మరోపక్క మరణించిన వ్యక్తికి సంబంధించిన ఆదాయపు పన్ను బాధ్యతలను పూర్తి చేయాల్సిన అవసరం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ఏప్రిల్ 1 నుంచి సదరు వ్యక్తి మరణించిన తేదీ వరకు వచ్చిన ఆదాయానికి సంబంధించి ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్ (ITR) దాఖలు చేయడం చట్టపరమైన వారసుల బాధ్యత. మరణించిన వ్యక్తికి ఒకవేళ ఏదైనా TDS (Tax Deducted at Source) కట్ అయి ఉంటే, ఆ మొత్తాన్ని వాపసు (Refund) పొందడానికి కూడా ఈ ఐటీ రిటర్న్స్ దాఖలు చేయడం తప్పనిసరి.

ముంబైకి చెందిన ప్రముఖ ఆర్థిక నిపుణుడు బాల్వంత్ జైన్ వివరణ ప్రకారం, ఈ పన్ను ప్రక్రియ అంతా మరణించిన వ్యక్తి 'వీలునామా' రాశారా? లేదా? అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒకవేళ వీలునామా లేకపోతే (ఇన్‌టెస్టేట్ మరణం), మరణించిన వ్యక్తి ఆస్తులన్నీ వ్యక్తిగత చట్టాల ప్రకారం వారసులకు సంక్రమిస్తాయి. అప్పుడు వారసులే పన్ను బాధ్యతలకు బాధ్యత వహిస్తూ ఐటీ రిటర్న్స్‌ సమర్పించాలి. అయితే, ఒకవేళ చెల్లుబాటు అయ్యే వీలునామా ఉంటే మాత్రం, ఆ ఆస్తులు పూర్తిస్థాయిలో పంపిణీ అయ్యే వరకు అందులో పేర్కొన్న ఎగ్జిక్యూటర్లు రిటర్న్స్ దాఖలు చేస్తూనే ఉండాలి. మొదటి రిటర్న్ మరణించిన తేదీ వరకు, ఆపై ఆస్తుల పంపకం జరిగే వరకు ప్రతి ఏడాది రిటర్న్స్ సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.

Tax Responsibilities After Death How to Register as a Legal Heir on the IT Portal and Submit ITR Forms

సక్రమంగా జరిగితేనే..

మరణించిన వ్యక్తి తరపున ఐటీ రిటర్న్స్ దాఖలు చేయడానికి వారసులలో ఒకరు ఆదాయపు పన్ను వెబ్‌సైట్ ద్వారా 'లీగల్ హెయిర్' (చట్టపరమైన వారసుడు) గా నమోదు కావాలి. ఈ అభ్యర్థన కోసం పోర్టల్‌లో దరఖాస్తు చేసుకున్న తర్వాత, ఆదాయపు పన్ను శాఖ దానిని పరిశీలించి ఆమోదిస్తుంది. ఒక్కసారి లీగల్ రిప్రజెంటేటివ్ గుర్తింపు లభించిన తర్వాత, చట్టపరమైన వారసుడు తన సొంత లాగిన్ ఐడి ద్వారానే మరణించిన వ్యక్తి తరపున రిటర్న్స్‌ను సమర్పించవచ్చు. ఇది సక్రమంగా జరిగితేనే రావాల్సిన ట్యాక్స్ రిఫండ్ నేరుగా వారసుల ఖాతాలోకి వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.

ఐదు రకాల పత్రాలను ప్రామాణికంగా..

చట్టపరమైన వారసుడిగా నమోదు చేసుకోవడానికి ఆదాయపు పన్ను శాఖ ఐదు రకాల పత్రాలను ప్రామాణికంగా తీసుకుంటుంది. కోర్టు లేదా స్థానిక రెవెన్యూ అధికారులు జారీ చేసిన లీగల్ హెయిర్ సర్టిఫికేట్, రెవెన్యూ శాఖ ఇచ్చే సర్వైవింగ్ ఫ్యామిలీ మెంబర్ సర్టిఫికేట్, కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు జారీ చేసిన ఫ్యామిలీ పెన్షన్ సర్టిఫికేట్ లేదా రిజిస్టర్డ్ వీలునామా (Will) వంటివి ఇందులో ముఖ్యమైనవి. ఇవి ఏవీ లేని పక్షంలో, బ్యాంకింగ్ లేదా ఆర్థిక సంస్థల లెటర్‌హెడ్‌పై అధికారి సంతకం మరియు ముద్రతో ఉన్న లేఖను కూడా అంగీకరిస్తారు. ఇందులో మరణించిన వ్యక్తి ఖాతాకు నామినీ లేదా జాయింట్ అకౌంట్ హోల్డర్ వివరాలు స్పష్టంగా ఉండాలి.

ప్రతి ఒక్కరు తెలుసుకోవాలి..

పన్ను చెల్లింపుదారుల మరణానంతరం తలెత్తే ఇబ్బందులను నివారించడానికి ఈ రూల్స్ తెలుసుకోవడం ప్రతి కుటుంబానికి అవసరం. అయితే, పన్ను సంబంధిత నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు ధృవీకరించబడిన నిపుణులను సంప్రదించడం ఎల్లప్పుడూ శ్రేయస్కరం.

Published On March 3, 2026