మానవాభివృద్ధి సూచీలో భారత్ ర్యాంకు 132/191-వరుసగా రెండో ఏడాది పతనమే..

ఐక్యరాజ్యసమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం (UNDP) తాజా నివేదిక ప్రకారం 2021 మానవ అభివృద్ధి సూచికలో భారతదేశం 191 దేశాలలో 132 స్థానంలో నిలిచింది. భారత్ హెచ్‌డిఐ విలువ 0.633 మనదేశాన్ని మధ్యస్థ మానవ అభివృద్ధి విభాగంలో నిలిపింది. 2020 ఏడాదికి ప్రకటించిన నివేదికలో దాని విలువ 0.645 కంటే తక్కువగా ఉంది. 2020 మానవాభివృద్ధి సూచికలో 189 దేశాలలో భారతదేశం 131వ స్థానంలో ఉంది.

అంతర్జాతీయ సరళి ప్రకారం భారత్ హెచ్‌డిఐలో ​​2019లో 0.645 నుంచి 2021లో 0.633కి నమోదైన తగ్గుదల ఆయుర్దాయంలోనూ ప్రతిబింబించింది. దీంతో భారతీయుల ఆయుర్ధాయం 69.7 నుంచి 67.2 సంవత్సరాలకు పడిపోయింది. భారత్ లో పాఠశాల విద్య అంచనా సంవత్సరాలు 11.9 సంవత్సరాలు అయితే సగటు సంవత్సరాలు 6.7గా నమోదైంది. ఒక దేశం యొక్క ఆరోగ్యం, విద్య, సగటు ఆదాయం యొక్క కొలమానమైన మానవ అభివృద్ధి సూచిక వరుసగా 2020, 2021 రెండు సంవత్సరాలు క్షీణించింది. అంతకుముందు ఐదు సంవత్సరాల పురోగతికి వ్యతిరేక దిశగాసాగుతోంది.

వరుస సంక్షోభాలకు అనుగుణంగా స్పందించే విషయంలో దేశాల వెనుకబాటే మానవాభివృద్ధి సూచికపై ప్రభావం చూపుతోందని ఐరాస తెలిపింది. జీవన వ్యయం పెరుగుదల, ఇంధన సంక్షోభాలతో పాటు శిలాజ ఇంధనాలకు సబ్సిడీ వంటి త్వరిత పరిష్కారాలపై దృష్టి పెట్టడం సానుకూల అంశమని తెలిపింది. ఈ సంక్షోభాలు ప్రపంచంలోని చాలా దేశాలలో ఉన్నట్లే భారతదేశ అభివృద్ధి పథాన్ని ప్రభావితం చేశాయని వెల్లడించింది.

హెచ్‌డిఐ మానవ అభివృద్ధి యొక్క 3 కీలక కోణాలలో పురోగతిని కొలుస్తుంది. ఇందులో సుదీర్ఘమైన, ఆరోగ్యకరమైన జీవితం, విద్యకు ప్రాప్యత, మంచి జీవన ప్రమాణం. ఇది నాలుగు సూచికలను ఉపయోగించి పుట్టినప్పుడు ఆయుర్దాయం, సగటు పాఠశాల విద్య సంవత్సరాలు, పాఠశాల విద్య అంచనా సంవత్సరాలు, తలసరి స్థూల జాతీయ ఆదాయం (GNI) ఉపయోగించి లెక్కిస్తారు.

ఐరాస విడుదల చేసిన మానవ అభివృద్ధి నివేదిక ప్రపంచవ్యాప్తంగా పురోగతి రివర్స్‌లో ఉందని చూపిస్తుంది. మానవ అభివృద్ధిలో భారతదేశం యొక్క క్షీణత సంక్షోభాల ద్వారా ప్రభావితమైన ధోరణికి అద్దం పడుతోంది. 2019తో పోలిస్తే, మానవ అభివృద్ధిపై అసమానత ప్రభావం తక్కువగా ఉండటం ఇక్కడ సానుకూల అంశం. ప్రపంచ దేశాలతో పోలిస్తే భారతదేశం స్త్రీ, పురుషుల మానవాభివృద్ధి అంతరాన్ని వేగంగా తొలగిస్తోందని ఈ నివేదిక చెబుతోంది. భారతదేశం యొక్క హెచ్‌డిఐ విలువ దక్షిణాసియా సగటు మానవాభివృద్ధిని మించిపోయింది. భారతదేశం యొక్క హెచ్‌డిఐ విలువ 1990 నుండి క్రమంగా ప్రపంచ సగటుకు చేరుకుంటోంది. ఇది మానవ అభివృద్ధిలో ప్రపంచ పురోగతి రేటు కంటే వేగవంతమైనదని సూచిస్తుంది. ఇది ఆరోగ్యం, విద్యపై చేసిన పెట్టుబడులతో సహా కాలక్రమేణా దేశం చేసిన విధాన ఎంపికల ఫలితమే.

బంగ్లాదేశ్‌, భూటాన్‌ వంటి దక్షిణాసియా ఆర్థిక వ్యవస్థలు ఈ ట్రెండ్‌కు భిన్నంగా అభివృద్ధిని నమోదు చేశాయని నివేదిక వెల్లడించింది. దశాబ్ద కాలంగా ఒత్తిడి, దుఃఖం, కోపం, ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయని, ఇప్పుడు రికార్డు స్థాయికి చేరుకుందని నివేదిక సూచించింది. సగటున దేశాలు తమ ఆరోగ్య సంరక్షణ బడ్జెట్‌లో మానసిక ఆరోగ్యంపై 2 శాతం కంటే తక్కువ ఖర్చు చేస్తున్నాయి. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా పౌరులకు మానసిక ఆరోగ్య సేవలకు ప్రాప్యతను పరిమితం చేస్తుంది. గత దశాబ్దంలో భారతదేశం 271 మిలియన్ల మందిని పేదరికం నుండి బయటపడేసింది.

దేశం స్వచ్ఛమైన నీరు, పారిశుధ్యం మరియు సరసమైన క్లీన్ ఎనర్జీకి ప్రాప్యతను మెరుగుపరుస్తుంది. 2020-21 కంటే 2021-22లో సామాజిక సేవల రంగానికి బడ్జెట్ కేటాయింపులో 9.8 శాతం పెరుగుదలతో, ముఖ్యంగా మహమ్మారి సమయంలో మరియు తరువాత, సమాజంలోని బలహీన వర్గాలకు సామాజిక రక్షణకు భారతదేశం ప్రాప్యతను పెంచిందని నివేదిక తెలిపింది.

English summary

india stands at 132 place out of 191 countries in undp's human development index of 2021.