ఓటు వేయాలంటే వేలిముద్ర తప్పనిసరి? సుప్రీం సంచలన నిర్ణయం!

భారత ప్రజాస్వామ్యానికి వెన్నెముక వంటి ఎన్నికల ప్రక్రియలో ఇకపై అక్రమాలకు తావులేకుండా చేసేందుకు అత్యున్నత న్యాయస్థానం నడుం బిగించింది. పోలింగ్ కేంద్రాల్లో ఓటరు గుర్తింపు కోసం కేవలం కార్డులు సరిపోవని, వేలిముద్రలు (Fingerprint), ఐరిస్ (Iris) ఆధారిత బయోమెట్రిక్ వ్యవస్థను అమలు చేయాలన్న డిమాండ్‌పై సుప్రీంకోర్టు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, ఎన్నికల సంఘానికి నోటీసులు జారీ చేసింది. ఎన్నికల్లో యథేచ్ఛగా సాగుతున్న ప్రాక్సీ ఓటింగ్, డూప్లికేట్ ఓటింగ్ మరియు ఓటర్లను ప్రలోభపెట్టే లంచాలకు చెక్ పెట్టడమే లక్ష్యంగా ఈ విచారణ సాగుతోంది.

ప్రముఖ న్యాయవాది అశ్విని కుమార్ ఉపాధ్యాయ్ రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 32 కింద దాఖలు చేసిన ప్రజా ప్రయోజన దావా (PIL)పై భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్య కాంత్, జస్టిస్ జాయ్ మాల్యా బాగ్చిలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ కీలక విచారణ చేపట్టింది. ప్రస్తుతం జరగబోయే రాష్ట్ర ఎన్నికలకు ఈ విధానాన్ని అమలు చేయడం సాంకేతికంగా, ఆచరణాత్మకంగా సాధ్యం కాకపోవచ్చని కోర్టు ప్రాథమికంగా అభిప్రాయపడినప్పటికీ, భవిష్యత్ పార్లమెంటరీ మరియు శాసనసభ ఎన్నికల్లో దీని ఆవశ్యకతను మాత్రం తోసిపుచ్చలేదు.

'ఒక పౌరుడు - ఒకే ఓటు'.. బయోమెట్రిక్ తోనే సాధ్యం!

పిటిషనర్ తన వాదనలో ప్రధానంగా ఒక అంశాన్ని నొక్కి చెప్పారు. బయోమెట్రిక్ గుర్తింపులు ప్రత్యేకమైనవి మరియు వాటిని నకిలీ చేయడం అసాధ్యం. పోలింగ్ బూత్‌లలో వేలిముద్రలు లేదా ఐరిస్ స్కాన్ ద్వారా ఓటరును ధృవీకరించినప్పుడే "ఒక పౌరుడు - ఒక ఓటు" అనే ప్రాథమిక సూత్రం పక్కాగా అమలు అవుతుందని ఆయన వాదించారు. మారువేషంలో వచ్చి ఓట్లు వేయడం, ఒకే వ్యక్తి పలుచోట్ల ఓట్లు వేయడం వంటి అక్రమాలు దీనివల్ల పూర్తిగా అంతమవుతాయని వివరించారు.

ఈసీకి ఉన్న 'సంపూర్ణ అధికారం'పై కోర్టు వ్యాఖ్యలు

ఈ ప్రతిపాదిత వ్యవస్థ వల్ల ఎన్నికల నిర్వహణ వ్యయం భారీగా పెరుగుతుందని, నియమ నిబంధనల్లో పెద్ద మార్పులు చేయాల్సి ఉంటుందని ప్రధాన న్యాయమూర్తి వ్యాఖ్యానించారు. అయితే, స్వేచ్ఛాయుత మరియు నిష్పక్షపాత ఎన్నికలను (Free and Fair Elections) నిర్వహించడానికి రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 324 ప్రకారం భారత ఎన్నికల సంఘానికి (ECI) సంపూర్ణ అధికారాలు ఉన్నాయని ధర్మాసనం గుర్తు చేసింది. "ఎన్నికల నిష్పక్షపాతానికి సంబంధించిన ఏదైనా విషయంలో అధికారాన్ని గుర్తించవచ్చు" అని సీజేఐ వ్యాఖ్యానించడం విశేషం.

ప్రజాస్వామ్య సమగ్రతపై దాడి?

మార్చి 20, 2026 నాటి పరిస్థితులను ప్రస్తావిస్తూ.. ఇప్పటికీ ఎన్నికల్లో లంచాలు, అనవసర ప్రభావం, నకిలీ ఓటింగ్ వంటి అక్రమాలు కొనసాగుతున్నాయని పిటిషనర్ కోర్టు దృష్టికి తెచ్చారు. ఇవి ఎన్నికల స్వచ్ఛతను దెబ్బతీసి, సామాన్య పౌరుల విశ్వాసాన్ని సడలిస్తున్నాయని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950లోని సెక్షన్ 23(4) కింద ఇప్పటికే ఆధార్‌ను గుర్తింపు రుజువుగా వాడుతున్నందున, పోలింగ్ కేంద్రాల్లో అదే తరహా బయోమెట్రిక్ ధృవీకరణను ఎందుకు అమలు చేయకూడదని ఆయన ప్రశ్నించారు.

ఎన్నికల సంఘానికి మార్చి 28, 2026న విన్నవించినా ఫలితం లేకపోవడంతో న్యాయం కోసం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించినట్లు పిటిషనర్ తెలిపారు. ఈ విచారణ ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీసింది. ఒకవేళ సుప్రీంకోర్టు ఈ బయోమెట్రిక్ వ్యవస్థకు గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇస్తే, భారత ఎన్నికల చరిత్రలో ఇది సరికొత్త అధ్యాయంగా మారుతుంది.

కేసు వివరాలు: అశ్విని కుమార్ ఉపాధ్యాయ్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, ఇతరులు | W.P.(C) NO. 383/2026.

English summary

The Supreme Court has issued a notice to the Centre and ECI regarding a PIL seeking the implementation of fingerprint and iris-based biometric systems at polling booths. Aimed at preventing proxy voting and election fraud, this move could redefine the integrity of Indian elections.