Super El Nino: రుతుపవనాలు మాయం? రైతన్నలు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలివే!

Updated: Monday, April 27, 2026, 14:38 [IST]

ప్రకృతి వైపరీత్యాలను ఎదుర్కోవడంలో భారత వ్యవసాయ రంగం తనదైన ముద్ర వేస్తోంది. ఈ ఏడాది బలమైన 'ఎల్ నినో' ప్రభావం ఉంటుందని, అది 'సూపర్ ఎల్ నినో'గా మారే అవకాశం ఉందని అంతర్జాతీయ వాతావరణ సంస్థలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. సాధారణంగా ఎల్ నినో అంటే పసిఫిక్ మహాసముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి, తద్వారా భారత్‌లో రుతుపవనాలు బలహీనపడటం. ఐఎండీ (IMD), స్కైమెట్ అంచనాల ప్రకారం ఈసారి వర్షపాతం 92-94 శాతానికే పరిమితం కావచ్చు. అయితే, ఈ గణాంకాలు చూసి భయపడాల్సిన అవసరం లేదని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.

భారతదేశం 2014-15, 2015-16లో వరుసగా రెండు భారీ కరువు సంవత్సరాలను చూసింది. ముఖ్యంగా 2015-16లో 'సూపర్ ఎల్ నినో' సంభవించినా, మన ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తిలో కేవలం 5 శాతం మాత్రమే తగ్గుదల నమోదైంది. వరి సాగుపై దీని ప్రభావం నామమాత్రంగానే ఉంది. దీనిని బట్టి చూస్తే, మన వ్యవసాయ రంగం తక్కువ వర్షపాతాన్ని కూడా తట్టుకుని నిలబడే శక్తిని (Resilience) సంతరించుకుందని స్పష్టమవుతోంది. ముఖ్యంగా వాయువ్య భారత్‌లోని గోధుమ పంటకు సాగునీటి సౌకర్యం మెండుగా ఉండటంతో, రుతుపవనాల లోటు ఆ పంటపై పెద్దగా ప్రభావం చూపడం లేదు.

Super El Nino vs Indian Monsoon Why Increased Irrigation and Drought-Resistant Seeds are Game Changers for Farmers

మారిన సాగు ముఖచిత్రం: 45% నుండి 55%కి..

2014తో పోలిస్తే భారత్ ఇప్పుడు కరువును ఎదుర్కోవడానికి మరింత పటిష్టంగా సిద్ధమైంది.

సాగునీటి విస్తరణ: 2014లో సాగునీటి పారుదల నిష్పత్తి 45 శాతంగా ఉంటే, ప్రస్తుతం అది 55.8 శాతానికి పెరిగింది.
పెరిగిన విస్తీర్ణం: స్థూల సాగునీటి ప్రాంతం 96.5 మిలియన్ హెక్టార్ల నుండి 2025-26 నాటికి 122.3 మిలియన్ హెక్టార్లకు విస్తరించనుంది. దీనివల్ల వర్షాధార ప్రాంతాల్లో కూడా సాగునీరు అందుబాటులోకి వచ్చి, కరువు ప్రభావం తగ్గుతుందని ఆశించవచ్చు.

వజ్రాయుధాలుగా కరువు నిరోధక విత్తనాలు

శాస్త్ర సాంకేతిక రంగంలో సాధించిన పురోగతి రైతులకు అండగా నిలుస్తోంది. ఐకార్ (ICAR), అంతర్జాతీయ వరి పరిశోధనా సంస్థ (IRRI) సంయుక్తంగా 31 రకాల కరువు నిరోధక వరి వంగడాలను అభివృద్ధి చేశాయి. 'DRR ధన్ 75', 'CR ధన్ 804' వంటి రకాలు తక్కువ నీటితోనూ సాధారణ రకాల కంటే 10-30% అధిక దిగుబడిని ఇస్తాయి. ఈ కొత్త విత్తనాలను రైతులకు త్వరగా అందుబాటులోకి తీసుకురావడమే ఇప్పుడు ప్రభుత్వాల ముందున్న ప్రధాన లక్ష్యం.

సవాళ్లు - ఆందోళనలు

సాగునీటి సౌకర్యం ఉన్న ప్రాంతాలు సురక్షితంగా ఉన్నా, వర్షాధార ప్రాంతాల్లో పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు పండించే రైతుల పరిస్థితి మాత్రం ఆందోళనకరంగానే ఉంది. గత కరువు కాలంలో పప్పుధాన్యాల ఉత్పత్తి 17 శాతం వరకు క్షీణించింది. ఈ రైతులకు కనీస మద్దతు ధర (MSP) కూడా దక్కని పరిస్థితులు కొన్నిసార్లు ఎదురవుతున్నాయి. పీఎం కిసాన్ వంటి పథకాల ద్వారా ఇచ్చే సాయం కంటే ఎక్కువ పెట్టుబడి రాయితీ వీరికి అవసరమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ప్రభుత్వాల బాధ్యత - ముందస్తు చర్యలు

సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల మేరకు రూపొందించిన 'కరువు నిర్వహణ మాన్యువల్ - 2016' మార్గదర్శకాలను కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తు.చ. తప్పకుండా పాటించాల్సి ఉంది. కరువు ప్రకటనలో జాప్యం చేయకుండా, సకాలంలో స్పందిస్తేనే పశుసంవర్ధక, వ్యవసాయ రంగాలకు సంబంధించిన సంక్షేమ పథకాలు క్షేత్రస్థాయికి చేరుతాయి. నీటి పొదుపుపై విస్తృత మీడియా ప్రచారం నిర్వహించడం ద్వారా కరువు పరిస్థితులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవచ్చు.

ప్రకృతి సవాలు విసిరినా.. పక్కా ప్రణాళిక, ఆధునిక విత్తనాలు, మెరుగైన సాగునీటి వనరులతో భారత రైతాంగం 'ఎల్ నినో' గండాన్ని అధిగమించగలదనే నమ్మకం వ్యక్తమవుతోంది.