Iran: ఇరాన్ అమ్ములపొదిలో అస్త్రాలివే- క్షిపణుల నుంచి హార్ముజ్ వరకూ..!

Iran Israel War: ప్రపంచంలో అత్యంత బలమైన దేశాలు, అణ్వాయుధ దేశాలు కూడా అయిన అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ మూకుమ్మడిగా తమపై దాడులు చేసి సుప్రీం లీడర్ ఆయతుల్లా ఖమేనీతో పాటు ఇతర టాప్ లీడర్లను అంతం చేసిన తర్వాత కూడా ఇరాన్ (Iran) దూకుడుగా ప్రతీకార దాడులకు దిగుతోంది. ముఖ్యంగా గల్ఫ్ దేశాల్లోని అమెరికా ఎయిర్ బేస్ లను, యుద్ధ విమానాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటోంది. అలాగే అమెరికా సంస్థలకు చెందిన ఆస్తులపై దాడులు చేస్తోంది. అయితే వీటికి వాడుతున్న ఆయుధాలేంటి ?

ఇరాన్ క్షిపణుల బలం

ఇరాన్ కు 2 వేల నుంచి 2500 కిలోమీటర్ల దూరంలో లక్ష్యాలను ఛేదించే బాలిస్టిక్ శ్రేణి క్షిపణులు ఉన్నాయి. ఇవి ఇజ్రాయెల్‌ను, గల్ఫ్‌లోని అమెరికా స్థావరాలను టార్గెట్ చేస్తున్నాయి. అలాగే 150-800 కి.మీ పరిధి గల షార్ట్-రేంజ్ బాలిస్టిక్ క్షిపణులు సమీపంలోని సైనిక లక్ష్యాలు, వేగంగా చేసే దాడుల కోసం అందుబాటులో ఉన్నాయి. జుల్ఫఘర్, ఖియామ్-1, షాహబ్-1/2 వంటి ఫతే వేరియంట్‌లు వీటి ప్రధాన వ్యవస్థలు. వీటి తక్కువ పరిధి ప్రయోజనకరం. వీటిని గుంపులుగా ప్రయోగిస్తారు. తద్వారా హెచ్చరిక సమయాన్ని తగ్గించి, ముందస్తు దాడులను కష్టతరం చేస్తాయి. 2020 జనవరిలో కమాండర్ ఖాసీం సులేమానీని అమెరికా హత్య చేసినప్పుడు ప్రతిగా ఇరాక్ అల్-అసద్ వైమానిక స్థావరంపై బాలిస్టిక్ క్షిపణులను ఇలాగే వాడింది.

సమీప లక్ష్యాలకు బాలిస్టిక్ క్షిపణులు

అలాగే 1,500-2,000 కి.మీ. పరిధి గల మీడియం-రేంజ్ బాలిస్టిక్ క్షిపణులు ప్రతీకారాన్ని ప్రాంతీయ సమీకరణంగా మారుస్తాయి. షాహబ్-3, ఎమాద్, ఖాద్ర్-1, ఖొర్రాంశహర్ వేరియంట్లు, సెజ్జిల్‌తో పాటు, ఖైబర్ షెకన్, హాజ్ ఖాసీమ్ వంటి కొత్త డిజైన్‌లు ఇరాన్‌కు సుదూర ప్రాంతాలపై దాడి చేసే సామర్థ్యాన్ని ఇస్తాయి. సెజ్జిల్ ఒక సాలిడ్-ఫ్యూయల్ వ్యవస్థ, ఇది లిక్విడ్-ఫ్యూయల్ క్షిపణుల కంటే వేగంగా ప్రయోగించడానికి వీలవుతుంది. ఈ మీడియం-రేంజ్ క్షిపణులు ఇజ్రాయెల్‌ను, ఖతార్, బహ్రెయిన్, కువైట్, సౌదీ అరేబియా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్‌లలోని విస్తృత శ్రేణి అమెరికా-సంబంధిత స్థావరాలను తమ పరిధిలోకి తెస్తాయి. ఇది ఇరాన్ లక్ష్యాల జాబితాను, ప్రాంతీయ ముప్పును రెండింటినీ విస్తృతం చేస్తుంది.

రాడార్లకు చిక్కని క్రూయిజ్ క్షిపణులు

క్రూయిజ్ క్షిపణులు భూమికి దగ్గరగా, తక్కువ ఎత్తులో ప్రయాణిస్తాయి, గుర్తించడం, ట్రాక్ చేయడం కష్టం. ముఖ్యంగా డ్రోన్‌లు, బాలిస్టిక్ దాడులతో కలిపి ప్రయోగించినప్పుడు వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలను తప్పించుకుంటాయి. సౌమర్, యా-అలీ, ఖుద్స్ వేరియంట్లు, హోవైజే, పావె, రా'అద్ వంటి ల్యాండ్-అటాక్, యాంటీ-షిప్ క్రూయిజ్ క్షిపణులు ఇరాన్ వద్ద ఉన్నాయని అంచనా. అలాగే సౌమర్ క్షిపణి 2,500 కి.మీ. పరిధిని కలిగి ఉంది. డ్రోన్‌లు కూడా అదనపు ఒత్తిడిని పెంచుతాయి. ఇవి క్షిపణుల కంటే నెమ్మదిగా ఉన్నప్పటికీ, చౌకగా, పెద్ద సంఖ్యలో ప్రయోగించడం సులువు. ఇవి వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలను బలహీనపరచడానికి, విమానాశ్రయాలు, నౌకాశ్రయాలు, ఇంధన స్థావరాలను గంటల తరబడి అలర్ట్ గా ఉంచడానికి పదే పదే ప్రయోగిస్తారు.

పరోక్ష ఆయుధాలు

క్షిపణుల సంఖ్య ముఖ్యమే అయినప్పటికీ, దీర్ఘకాలిక ఘర్షణలో, దాడులను తట్టుకున్న తర్వాత ఇరాన్ ఎంతకాలం వాటిని ప్రయోగిస్తూ ఉండగలదు అనేది కీలక ప్రశ్న. దేశవ్యాప్తంగా భూగర్భ నిల్వ సొరంగాలు, రహస్య స్థావరాలు, రక్షిత ప్రయోగ స్థలాలలో తన కార్యక్రమాలను బలోపేతం చేయడానికి టెహ్రాన్ సంవత్సరాలు గడిపింది. ఈ నెట్‌వర్క్ ఇరాన్ ప్రయోగ సామర్థ్యాన్ని త్వరగా దెబ్బతీయడం కష్టతరం చేస్తుంది. వైమానిక దాడులను తట్టుకునే సామర్థ్యం ఇరాన్‌కు ఉందని శత్రు దేశాలు అంచనా వేయాల్సి వస్తుంది. ఇరాన్ నిరోధక వ్యూహం భూ లక్ష్యాలకు మాత్రమే పరిమితం కాదు. ప్రపంచంలోని వాణిజ్యపరంగా లభ్యమయ్యే చమురు, గ్యాస్ గణనీయమైన రవాణా వాటా కలిగిన గల్ఫ్, హార్ముజ్ జలసంధి టెహ్రాన్‌కు ప్రపంచ మార్కెట్లను ప్రభావితం చేయడానికి వేగవంతమైన మార్గాన్ని ఇస్తాయి. యాంటీ-షిప్ క్షిపణులు, నేవీ మందుపాతరలు, డ్రోన్‌లు, స్పీడ అటాక్ నౌకలను వాడి నౌకా దళాలను, వాణిజ్య నౌకలను ఇరాన్ బెదిరించగలదు.ఫత్తాహ్ సిరీస్ వంటి "హైపర్‌సోనిక్" వ్యవస్థలు వీటికి అదనం.

English summary

Examine the full extent of Iran's military arsenal, from its missile program to its nuclear capabilities, and how it factors into the escalating standoff with the US and Israel.