కిడ్నీలో స్టోన్స్ ఎందుకు వస్తాయి? అవి ఎన్ని రకాలో తెలుసా?

కిడ్నీలో స్టోన్స్ (మూత్రపిండ రాళ్లు) అనేవి మూత్రపిండాలలో ఏర్పడే ఘన ఖనిజ నిక్షేపాలు. ఇవి చిన్న ఇసుక రేణువుల నుండి పెద్ద బంతి పరిమాణం వరకు ఉండవచ్చు. కిడ్నీలో స్టోన్స్ చాలా బాధాకరమైనవి మరియు మూత్ర మార్గములోని ఏ భాగంలోనైనా ఏర్పడవచ్చు . మూత్రపిండాల నుండి మూత్రాశయం వరకు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.

కిడ్నీలో స్టోన్స్ వివిధ రకాలుగా ఉంటాయి, వాటి రసాయన కూర్పును బట్టి వాటిని వర్గీకరిస్తారు. వివిధ రకాల స్టోన్స్ వాటి కారణాలు, చికిత్స మరియు నివారణ పద్ధతులను అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ప్రధానంగా ఐదు రకాల కిడ్నీ స్టోన్స్ ఉన్నాయి:

1. కాల్షియం స్టోన్స్ (Calcium Stones):

ఇవి అత్యంత సాధారణ రకం కిడ్నీ స్టోన్స్, దాదాపు 80% కేసులు ఈ రకానికి చెందినవే. కాల్షియం ఆక్సలేట్ (Calcium oxalate) లేదా కాల్షియం ఫాస్ఫేట్ (Calcium phosphate) రూపంలో ఏర్పడతాయి. ఇవి ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. ఆక్సలేట్ అనేది కొన్ని ఆహారాలలో (పాలకూర, చాక్లెట్, గింజలు) సహజంగా లభించే ఒక పదార్థం. అధిక ఆక్సలేట్ తీసుకోవడం లేదా జీర్ణ సమస్యల వలన ఈ రకమైన రాళ్లు ఏర్పడవచ్చు. కాల్షియం ఫాస్ఫేట్ స్టోన్స్ మూత్రంలో అధిక కాల్షియం మరియు అధిక pH స్థాయిలు ఉన్నప్పుడు ఏర్పడతాయి. కొన్ని వైద్య పరిస్థితులు, మూత్రపిండ గొట్టపు అసిడోసిస్ వంటివి, ఈ రకమైన రాళ్లకు కారణమవుతాయి.

కాల్షియం స్టోన్స్ ఏర్పడటానికి ప్రధానంగా అధిక కాల్షియం తీసుకోవడం , అధిక ఆక్సలేట్ ఆహారాలు తీసుకోవడం , తగినంత నీరు త్రాగకపోవడం , హైపర్‌పారాథైరాయిడిజం (Hyperparathyroidism) , మూత్రపిండ గొట్టపు అసిడోసిస్ (Renal tubular acidosis), కొన్ని రకాల మందుల వల్ల ఈ స్టోన్స్ ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.

2. స్ట్రువైట్ స్టోన్స్ (Struvite Stones):

ఇవి మెగ్నీషియం అమ్మోనియం ఫాస్ఫేట్ (Magnesium ammonium phosphate) తో తయారవుతాయి. మూత్ర నాళాల ఇన్ఫెక్షన్ల (Urinary tract infections - UTIs) ఫలితంగా ఏర్పడతాయి. ఇవి స్త్రీలలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. చాలా త్వరగా పెరిగి పెద్దవిగా మారతాయి. కొన్నిసార్లు మూత్ర మార్గాన్ని పూర్తిగా అడ్డుకుంటాయి. మూత్ర నాళాల ఇన్ఫెక్షన్లు (UTIs) వల్ల స్ట్రువైట్ స్టోన్స్ ఏర్పడటానికి కారణం అవుతాయి.

3. యూరిక్ యాసిడ్ స్టోన్స్ (Uric Acid Stones):

యూరిక్ యాసిడ్ స్ఫటికాలు పేరుకుపోవడం వల్ల ఏర్పడతాయి. ఇవి పురుషులలో ఎక్కువగా మరియు గౌట్ (Gout) ఉన్నవారిలో సర్వసాధారణంగా కన్పిస్తాయి. అధిక ప్రోటీన్ ఆహారం తీసుకోవడం, తగినంత నీరు త్రాగకపోవడం, ఊబకాయం మరియు కొన్ని జన్యుపరమైన కారకాలు ఈ రకమైన రాళ్లకు కారణమవుతాయి.

యూరిక్ యాసిడ్ స్టోన్స్ ఏర్పడటానికి కారణాలు:

అధిక ప్రోటీన్ ఆహారం తీసుకోవడం, తగినంత నీరు త్రాగకపోవడం, గౌట్ (Gout), ఊబకాయం, కొన్ని జన్యుపరమైన కారకాలు, కీమోథెరపీ (Chemotherapy) వంటి వాటితో ఈ సమస్యలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

4. సిస్టీన్ స్టోన్స్ (Cystine Stones):

సిస్టినూరియా (Cystinuria) అనే జన్యుపరమైన వ్యాధి ఉన్నవారిలో ఏర్పడతాయి. సిస్టినూరియా అనేది మూత్రపిండాలు సిస్టీన్ అనే అమైనో ఆమ్లాన్ని సరిగ్గా రీఅబ్సార్బ్ చేయలేని ఒక వారసత్వ పరిస్థితి వల్ల కూడా వచ్చ అవకాశం ఉంది. సిస్టినూరియా (Cystinuria) వల్ల కూడా సిస్టీన్ స్టోన్స్ ఏర్పడటానికి కారణమవుతాయి.

5. ఇతర రకాల స్టోన్స్:

ఇతర అరుదైన రకాల స్టోన్స్‌లో 2,8-డైహైడ్రాక్సీఅడెనైన్ స్టోన్స్ (2,8-Dihydroxyadenine stones), జాంథైన్ స్టోన్స్ (Xanthine stones) ఉన్నాయి, ఇవి కొన్ని జన్యుపరమైన లోపాలు లేదా మందుల వాడకం వల్ల ఏర్పడతాయి.

కిడ్నీ స్టోన్స్ లక్షణాలు:

తీవ్రమైన వెన్ను నొప్పి లేదా కడుపు నొప్పి, మూత్ర విసర్జన సమయంలో నొప్పి, తరచుగా మూత్ర విసర్జన, మూత్రంలో రక్తం (హెమటూరియా), వికారం , వాంతులు, జ్వరం , చలి (ఇన్ఫెక్షన్ ఉంటే) వంటి లక్షణాలు కన్పిస్తాయి.

కిడ్నీ స్టోన్స్ నిర్ధారణ:
కిడ్నీ స్టోన్స్‌ ఉన్నాయా లేదా అనేది మూత్ర పరీక్ష, రక్త పరీక్ష , CT స్కాన్, ఎక్స్-రే, అల్ట్రాసౌండ్ వంటి పరీక్షలతో నిర్ధారణ చేసుకోవచ్చు.

కిడ్నీ స్టోన్స్ చికిత్స:

చిన్న రాళ్లు ఉంటే, ఎక్కువ నీరు త్రాగడం, నొప్పి నివారణ మందులు తీసుకోవడం ద్వారా అవి సహజంగా బయటకు వెళ్లిపోతాయి. పెద్ద రాళ్లు ఉంటే, వైద్యులు లిథోట్రిప్సీ (Lithotripsy), యూరెటెరోస్కోపీ (Ureteroscopy) లేదా పెర్క్యూటేనియస్ నెఫ్రోలిథోటమీ (Percutaneous nephrolithotomy) వంటి చికిత్సలను సిఫార్సు చేయవచ్చు. కిడ్నీ స్టోన్స్ రకాన్ని బట్టి చికిత్స మారుతుంది. అందుకే, సరైన రోగ నిర్ధారణ , చికిత్స కోసం వైద్యుడిని సంప్రదించడం చాలా ముఖ్యం.

Disclaimer: ఈ కథనం వైద్య నిపుణుల సలహాలు, ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ఆధారంగా రూపొందించబడినది. దీనిని oneindia ధృవీకరించలేదు.

English summary

Kidney stones are very painful and can form in any part of the urinary tract -