Aga Khan: ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త ఆగా ఖాన్ కన్నుమూత

Aga Khan: బిలియనీర్, పద్మవిభూషణ్ గ్రహీత ప్రపంచ ఇస్మాయిలీ ముస్లింల ఆధ్యాత్మిక గురువు ఆగాఖాన్ ఇకలేరు.ఈ విషయాన్ని ఆగా ఖాన్ ఫౌండేషన్ అధికారికంగా ప్రకటించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది షియా ఇస్మాయిలీ ముస్లింలకు 20 ఏళ్ల వయస్సులోనే ఆధ్యాత్మిక నాయకుడిగా మారిన ఆగా ఖాన్(88) మంగళవారం(ఫిబ్రవరి 4) తుదిశ్వాస విడిచారు. ఇస్మాయిలీ ముస్లింలకు ఆధ్యాత్మిక నాయకత్వాన్ని అందించడమే కాకుండా, బిలియన్ల డాలర్ల సహాయంతో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో ఇళ్లు, ఆసుపత్రులు, పాఠశాలలను నిర్మించడం వంటి తన దాతృత్వ పనుల ద్వారా ఆయన తనకంటూ ఒక గుర్తింపును ఏర్పరచుకున్నారు. షియా ఇస్మాయిలీ ముస్లింల 49వ వంశపారంపర్య ఇమామ్ ఆగా ఖాన్మంగళవారం పోర్చుగల్‌లో ప్రాణాలు విడిచారని ఆగా ఖాన్ ఫౌండేషన్, ఇస్మాయిలీ మత సంఘం ప్రకటించాయి.

ఆగా ఖాన్ వారసుడిని తర్వాత ప్రకటిస్తామని ఆగా ఖాన్ ఫౌండేషన్ తెలిపింది. వారసుడి పేరు ఆయన వీలునామాలో ఉంది. ఆ వీలునామాను ఆయన కుటుంబం, మత పెద్దల సమక్షంలో లిస్బన్ లో చదివి బహిరంగంగా ప్రకటిస్తారు. ఇస్మాయిలీ కమ్యూనిటీ వెబ్ సైట్ ప్రకారం.. వారసుడిని ఆయన మగ సంతానం లేదా బంధువుల నుంచి ఎంపిక చేస్తారు. ఆగా ఖాన్ కుటుంబాన్ని ఇస్లాం ప్రవక్త మహమ్మద్ ప్రత్యక్ష వారసులుగా నమ్ముతారు. ఆయన వారసుడిని తరువాత ప్రకటిస్తామని ఆగా ఖాన్ ఫౌండేషన్ తెలిపింది. ఆయన వారసుడి పేరు ఆయన వీలునామాలో ఉంది, దీనిని ఆయన కుటుంబం మరియు మత పెద్దల సమక్షంలో లిస్బన్‌లో చదివి, బహిరంగంగా ప్రకటిస్తారు. ఇస్మాయిలీ కమ్యూనిటీ వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, వారసుడిని అతని పురుష వారసులు లేదా బంధువుల నుండి ఎంపిక చేస్తారు.

1957లో ఆగా ఖాన్ తాత తన కుమారుడు అలీ ఖాన్‌ను పక్కనపెట్టి, ఊహించని విధంగా ప్రిన్స్ కరీం ఆగా ఖాన్‌ను వారసుడిగా ప్రకటించినప్పుడు ఆయన వయసు 20 సంవత్సరాలు. ఆయనను నామినేట్ చేస్తున్నప్పుడు, తన అనుచరులను నూతన యుగంలో ఎదిగిన యువకుడు నడిపించాలని ఆగా ఖాన్ తాత అన్నారు. నియామకం సమయంలో ఆగా ఖాన్ హార్వర్డ్ గ్రాడ్యుయేట్. 2012లో వానిటీ ఫెయిర్ మ్యాగజైన్‌కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, నేను గ్రాడ్యుయేట్‌ని, నా జీవితాంతం ఏమి చేయాలో నాకు తెలుసు అని ఆయన అన్నారు. నా పరిస్థితిలో ఎవరూ సిద్ధంగా ఉండేవారని నేను అనుకోను అని అన్నారు.

ప్రజా సంక్షేమానికి అంకితమైన జీవితం
ఆగా ఖాన్ తన జీవితాన్ని ప్రజా సంక్షేమానికే అంకితం చేశాడు. 1967లో ఆయన ఆగా ఖాన్ డెవలప్‌మెంట్ నెట్‌వర్క్ (AKDN) ను స్థాపించారు. ఇది నేడు 96,000 మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది. ఆరోగ్య సంరక్షణ, విద్య, గృహనిర్మాణం, ఆర్థిక అభివృద్ధిపై దృష్టి సారిస్తోంది. ప్రపంచంలోనే వందలాది ఆస్పత్రులు, విద్యా, సాంస్కృతిక సంస్థలను అభివృద్ధి చేయడంతో పాటు నిర్వహిస్తోంది. ఆయన ప్రయత్నాలు ఆఫ్ఘనిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, తజికిస్తాన్ వంటి అనేక దేశాలకు విస్తరించాయి. ఆయన స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ, మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్టుబడులు పెట్టారు. ఆగా ఖాన్ చేసిన సేవలను గుర్తించిన కేంద్ర ప్రభుత్వం 2015లో పద్మవిభూషణ్ తో సత్కరించింది. నాటి రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ చేతుల మీదుగా పౌర పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.

ఇస్లామిక్ సంస్కృతి రక్షకుడు
ఆయన ఇస్లామిక్ సంస్కృతి విలువల రక్షకుడిగా.. ముస్లిం సమాజానికి, పశ్చిమ దేశాలకు మధ్య వారధిగా చూడబడ్డారు. అయితే, ఆయన రాజకీయాల్లో చేరడానికి ఇష్టపడలేదు. ఆగా ఖాన్ ఇస్లామిక్ కళలు, సంస్కృతికి గట్టి మద్దతుదారు. ఆయన ఆగా ఖాన్ అవార్డ్ ఫర్ ఆర్కిటెక్చర్‌ను స్థాపించాడు. ఎంఐటీ, హార్వర్డ్‌లలో ఇస్లామిక్ ఆర్కిటెక్చర్ కార్యక్రమాలకు మద్దతు ఇచ్చారు. ఇస్మాయిలీ సమాజం మొదట భారతదేశంలో కేంద్రీకృతమై ఉండేది, కానీ తూర్పు ఆఫ్రికా, మధ్య, దక్షిణ ఆసియా , మధ్యప్రాచ్యం అంతటా పెద్ద సమాజంగా వ్యాపించింది. ఇస్మాయిలీ ముస్లింలు ఆగా ఖాన్‌ను తమ నాయకుడిగా భావిస్తారు. వారి ఆదాయంలో 12.5 శాతం అతనికి ఇవ్వడం తమ కర్తవ్యంగా భావిస్తారు. ఇస్లామిక్ నైతికత ఏమిటంటే, దేవుడు మీకు సమాజంలో ఒక ప్రత్యేక వ్యక్తిగా ఉండే సామర్థ్యాన్ని లేదా అదృష్టాన్ని ప్రసాదిస్తే, మీకు సమాజం పట్ల నైతిక బాధ్యత ఉంటుంది అని భావిస్తారు. అయితే ఆయన ఆర్థిక సామ్రాజ్యం పరిధిని కొలవడం కష్టం. కొన్ని నివేదికల ప్రకారం ఆయన వ్యక్తిగత సంపద బిలియన్లలో ఉంటుంది.

English summary

Aga Khan, the spiritual leader of Ismaili Muslims and a philanthropist, has passed away at the age of 88. Known for his contributions to community welfare, Islamic culture, and development work worldwide, his death marks the end of an era for the Ismaili community.