అమ్మకు భరోసా.. మూడు దశాబ్దాల ప్రస్థానంలో భారత్ విజయగాథ

ఒకప్పుడు ప్రసవం అంటే మహిళకు పునర్జన్మ అనేవారు. కానీ నేడు వైద్య రంగంలో వస్తున్న విప్లవాత్మక మార్పులు ఆ భయాన్ని పటాపంచలు చేస్తున్నాయి. భారతదేశంలో ప్రసూతి మరణాల తగ్గుదల ఇప్పుడు కేవలం గణాంక విజయంగానే కాకుండా, దేశ ప్రజారోగ్య వ్యవస్థ సాధించిన ఒక గొప్ప మైలురాయిగా నిలిచింది. గత మూడు దశాబ్దాల్లో మాతృ మరణాల నిష్పత్తి (MMR) గణనీయంగా పడిపోవడం, మన ఆరోగ్య విధానాల విజయానికి నిదర్శనం.

అంతర్జాతీయ అధ్యయనాల ప్రకారం.. 1990 నుంచి 2023 మధ్య కాలంలో భారత్‌లో ప్రసూతి మరణాలు దాదాపు 80 శాతం తగ్గడం విశేషం. 1990లో ప్రతి లక్ష ప్రసవాలకు సుమారు 500 మంది తల్లులు ప్రాణాలు కోల్పోతుండగా, 2023 నాటికి ఆ సంఖ్య 116కి చేరింది. 2023లో దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 24,700 మరణాలు నమోదైనప్పటికీ, గతంతో పోలిస్తే ఇది అద్భుతమైన పురోగతి. నైజీరియా, పాకిస్థాన్ వంటి దేశాలతో పోల్చితే భారత్ నేడు మెరుగైన స్థితిలో ఉంది.

మార్పుకు మూలం.. సంస్కరణల బలం..

ఈ సానుకూల మార్పు వెనుక దశాబ్దాల కష్టం ఉంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల వరకు విస్తరించిన వైద్య సేవలు, ఆసుపత్రి ప్రసవాల (Institutional Deliveries) సంఖ్య పెరగడం ఈ విజయానికి పునాది వేసింది. ముఖ్యంగా గర్భిణీలకు ముందస్తు పరీక్షలు, పోషకాహార పథకాలు, అత్యవసర చికిత్స సదుపాయాలు అందుబాటులోకి రావడం వల్ల మరణాల ముప్పు తగ్గింది. శాంపిల్ రిజిస్ట్రేషన్ సిస్టమ్ (SRS) నివేదికల ప్రకారం, 2014 నుంచి 2023 మధ్య కాలంలో ఈ తగ్గుదల మరింత వేగంగా ఉండటం గమనార్హం.

సవాళ్లు ఇంకా మిగిలే ఉన్నాయి..

పురోగతి కనిపిస్తున్నా, కొన్ని రాష్ట్రాలు ఇంకా వెనుకబడి ఉండటం ఆందోళన కలిగించే అంశం. అభివృద్ధి చెందిన రాష్ట్రాల్లో మాతృ మరణాలు కనిష్ఠ స్థాయికి చేరగా, వెనుకబడిన ప్రాంతాల్లో మౌలిక సదుపాయాల కొరత, అవగాహన లోపం ఇంకా వెంటాడుతూనే ఉన్నాయి. ప్రసూతి సమయంలో తలెత్తే అధిక రక్తస్రావం, అధిక రక్తపోటు వంటి సమస్యలను ప్రాథమిక దశలోనే గుర్తించగలిగితే మరిన్ని ప్రాణాలను కాపాడవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

2030 లక్ష్యం దిశగా..

ఐక్యరాజ్యసమితి నిర్దేశించిన 2030 సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను చేరుకోవాలంటే భారత్ ఇంకా వేగంగా స్పందించాల్సి ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏటా 2.4 లక్షల మంది తల్లులు ప్రసవ సమయంలో మరణిస్తుండటం ఈ సమస్య తీవ్రతను చాటుతోంది. కోవిడ్ వంటి మహమ్మారుల సమయంలో ఆరోగ్య వ్యవస్థపై పడిన ఒత్తిడిని అధిగమిస్తూ, భవిష్యత్తులో ఇలాంటి విపత్తులను తట్టుకునేలా వైద్య రంగాన్ని బలోపేతం చేయాలి.

ప్రతి తల్లికి సురక్షితమైన ప్రసవం అందడమే మన అంతిమ లక్ష్యం కావాలి. ఆరోగ్య రంగంలో 'సమానత్వం, లభ్యత, నాణ్యత' అనే సూత్రాలను పాటిస్తూ, గ్రామీణ మహిళలకు మెరుగైన వైద్యం అందించినప్పుడే "మాతృ మరణాల రహిత భారత్" కల సాకారమవుతుంది. ఇది కేవలం ప్రభుత్వ బాధ్యత మాత్రమే కాదు, సమాజం అంతా కలిసి చేయాల్సిన పవిత్ర కార్యం.

English summary

India has reduced maternal mortality by nearly 80% between 1990 and 2023, marking a major public health achievement while challenges remain in rural and underserved regions.